Очир Цыбикович Ага ерэхэ бүреэ 1950-1953 онуудта болоһон Солонгос дайнда хабаадаhан сэрэгшэдэй түрэлхидтэй уулзадаг. Энэ удаашье Агын үндэһэтэнэй музей соо уулзалга эмхидхээ. Ажалай ветеран Москва хото ошожо, «Ветеран Корейской войны» гэһэн 30 гаран орден асарһан байна. Тиигээд дайнда хабаадаһан эрхэтэдэй түрэлхидтэ орден барюулаа. Үшөө ээлжээндэ байһан зон бии.
«Юундэ Солонгос дайнда хабаадаhан сэрэгшэдээр, түүхээр hонирхожо эхилээ hэмта?» – гэжэ асуухадамни, Жамьянай Цыбик абамни тэрэ дайнда ябаhан хүн юм», - гэжэ тэрэ харюусаа. Очир аха бага ябахадаа, абынгаа медаляар наадажа, үгы болгожорхиhон байна. Мүнөө наhатай болоод, абынгаа абдар соо уудалжа байhаар, тэрэ медалииень ухаандаа оруулжархёо. Үшөө нэгэ шухала шалтагаан гэхэдэ, О.Цыбиков хизаарай мэдээжэ сурбалжалагша, Ага нютагай үзүүр хүбүүдэй нэгэн, сэрэгшэ ябаһан Тимур Ламбаевтай залуу наһанһаа хойшо нүхэсэдэг байһан ха. Тимур Пурбуевич Очир Цыбиковичэй аба Жамьянай Цыбигэй дайшалхы зам тушаа толилолго «На боевом посту» һониндо гаргаһан байна. Тиин Очир аха тэрэ материал дээрэ үндэһэлжэ, нютагай сэрэгшэд тухай баримтануудые суглуулжа эхилээ бшуу. Нэн түрүүн абынгаа нэрэ мүнхэлхэ зорилготойгоор Солонгосто ябаhан дайшалхы зам тухайнь данса, баримтануудые гүнзэгыгөөр шэнжэлээ. «Абынгаа мэндэ байхада, юундэ Солонгос дайн байлдаан тушаа юумэ hурадаггүй байгаабиб? Наһанһаа нүгшэһэн хойнонь энэ ажал эхилээб. Халагладагби», - гэжэ тэрэ мэдүүлнэ. Түрэл Урда-Ага нютагhаань 6 хүн тэрэ дайнда ябаhан байна. Тэдэ зон тухай мэдээ олоод, тойрогойнгоо бэшэ ветерануудаар hонирхохо гэжэ шиидээ бшуу. Түрүүн тойрогой 13 хүн олдоод, саашаа 30 хүнэй нэрэ обогууд элирүүлэгдээ.
Мүнөөдэрэй байдалаар, Солонгос дайнда хабаадаһан 3 мянга гаран хабаадагшадые элирүүлээд байна. Буряад Уласта 4 ветеранууд мэндэ бии. Хизаартамнай нэгэшье ветеран үлөөгүй. Теэд сагай эрхээр ветеранууд алтан дэлхэйтэеэ хахасана. «Нюуса дайнда» ябаhан сэрэгшэд тушаа олон дэбтэр, номуудые гаргаhан. Һүүлшын хүдэлмэринь – «Забытые»… на 45 лет» гэhэн ном 2022 ондо «нара хараhан» байна. Юундэ номынь «Забытые»… на 45 лет» гэжэ нэрлэгдээ юм гэжэ авторhаань hурахадамни, Хойто ба Урда Солонгос гүрэнүүдэй хоорондо болоһон дайн байлдаан тушаа тэндэ хабаадаhан сэрэгшэд 45 жэл соо хэндэшье хөөрэхэгүй, мэдүүлхэгүй хорюултай байгаа ха. Мүн тиихэдэ Солонгос дайнай 1953 ондо дүүрээд, 42 жэл үнгэрhэн хойно, 1995 ондо ветерануудые социальна талаар хамгаалха гүрэнэй Хуули түрүүшынхеэ абтаhан түүхэтэй.
(Үргэлжэлэлынь 49-дэхи дугаарта уншахада болохо).
Эрдэни ЧИМИТДОРЖИЕВ.
