- Николай Рыксылович, нэн түрүүн, уншагшадаа Тантай танилсуулая.

- Би Зугаалай нютагта 1962 ондо Рыксыл ба Нина Балдановтанай бүлэдэ одхон хүбүүн боложо түрэһэнби. Жэлтэй байхадам, эжыем Хара-Шэбэрэй участково больницые даагшаар эльгээгээ. Тиигэжэ абынгаа тоонто Хара-Шэбэр нютаг зөөгөөбди. Нютагайнгаа газар шоройдоһоор үндыжэ, дунда hургуули дүүргээ һэм. Тиигээд соёлой байшанай директорээр хүдэлөөб. Ажалдаа жэгтэй бэрхэ колхозой парторг Цыденжап Намдаковтой «Сагай сууряан» агитбригада байгуулжа, малшадай буусануудаар ябадаг һэмди. Номой сангай хүдэлмэрилэгшэ, киномеханик болон уран һайханай харалгада хабаадагшад хамта соёлой ёһотой «десант» ябаабди. Малшад маанадые хүлеэжэ, халуунаар угтажа байдаг һэн. Аймагай, тойрогой болон можын хэмжээнэй уран һайханай харалгануудта Хара-Шэбэрнай шангай һууринуудта гарадаг һэн, би өөрөө хатардаг байгааб. Гоёл саг байгаа. Цыденжап Намдакович намайе Зүүн Сибириин соёлой дээдэ һургуули эльгээхэ hанаатай саарһа данса бэлдээ. Теэд би В.Ленинэй нэрэмжэтэ Москвагай гүрэнэй багшанарай институдта орожо, дефектолог-логопед мэргэжэлтэй дүүргээ һэм. - Яагаад аяар холын Кыргызстанда түбхинөөбта?

- Москвада hуража байхадаа, С.Герасимовай нэрэмжэтэ бүхэроссиин гүрэнэй соёлой институдта (ВГИК) hурадаг киргиз яhанай Лолита басагантай хуби заяагаа ниилүүлээб. Дулаан уларилтай Фрунзе хотодо ажабайдалаа түхеэрхэ баатай болооб. «Намда адли хариин холо нютагта түбхинэхэ гэhэн хуби заяатай байгаа хаш даа», - гэжэ Твериин губернидэ тоонтотой эжым намда ходо хэлэдэг бэлэй. Абам айлай одхон хүбүүн буряад заншалаар гэртэхинэй хажууда байха ёhотой гэжэ тоолодог, уйдаадшье абаа hэн. Тиигэhээр ойлгожо, намайгаа хүлисөө бэлэй. Хажуудань Владислав ахайнгаа бүлын байхада, сэдьхэлни тэнюун hэн.

- Ажалайнгаа намтар хаана эхилээбта?

- 1986 онһоо Фрунзеын (1991 онһоо Бишкек болоо) дүлии хүүгэдэй республиканска интернадта хүмүүжүүлэгшээр, багша-логопедээр хүдэлөөб. Хүдэлхэ саг соогоо Казахстанай гүрэнэй багшанарай университет олигофренопедагог мэргэжэлтэй дүүргээб. Гадна Москвада эрдэмэй ба үйлэдбэриин «ИНВАЛТЕХ» түбтэ «Новые информационные технологии» мэргэжэл шудалаа һэм. СССР гүрэн hандаржа, эрид хубилалтанууд эхилээ. 1992 онһоо олзын хэрэгшье эрхилжэ туршааб. 1998 ондо «Тариз» гэжэ Республиканска Моодын байшанда коммерческэ директорээр уригдааб. Удаань жэшээтэ хубсаһа үмдөөд харуулдаг, Кыргызстан соо түрүүшын «RAINBOW» гэжэ агентство байгуулааб. Энэ агентствэмнай гоё һайханай, дизайнай олон конкурснуудые эмхидхэһэнэй, гадна гүрэнэйнгөө, хари гүрэнүүдэй мэдээжэ, һаяшье хүдэлжэ эхилһэн дизайнернуудтай бата бэхи хүдэлһэнэй ашаар ехэ суутай болоһон юм. Уласхоорондын олон түлэблэлнүүдые бэелүүлгэдэ хабаадагшаб, жюриин гэшүүн болодогби. 2018 онһоо хореографическа училищида хүдэлжэ эхилээб. Энэ гол ажални болоно. Гүрэнэй ажалда ороходоо, коммерческэ ажалда хүдэлхэ эрхэгүйб, тиимэһээ агентство харалсажа байдагби (курирую). Бэшэ ажаябуулгамни ниитын ажал юм.

- Намтарыетнай үзэхэдэ, бэрхэ эмхидхэгшэ, хүтэлбэрилэгшэ, харюусалгатай, шанга эрилтэтэй, коллектив соогоо хүндэтэй хүн байнат гэжэ элирнэ. Эдэ шанарнууд хаанаһаа эхитэйб?

- Хара-Шэбэр нютагтаа соёлой байшанай директорээр хүдэлхэдөө, Москвагай оюутан болон факультедэйнгээ соёлой талаар бюрогой түрүүлэгшэ ябахадаа абаhан дүршэлни саашадаа туhа болоо ха гэжэ hанагшаб.

- Ямар түлэблэлнүүдые бэелүүлээбта? Хэр таанадые дэмжэдэг бэ?

- Кыргызстанда моодын болон залуушуулые эстетическэ талаар хүгжөөлгын һалбаряар республикын, уласхоорондын түлэблэлнүүдые эмхидхэгшэ ба автор болоноб. Манай студи Бишкек, Москва, Санкт-Петербург хотонуудта болон Казахстан, Хитад, Нэгэдэмэл Арабуудай Эмират, Чехи гүрэнүүдтэ үнгэргэгдэһэн залуу дизайнернуудай уласхоорондын конкурснуудта лауреат ба дипломант болоо һэн. Оюутадаймнай хубсаһанай суглуулбаринууд амжалтатайгаар мүнөөшье харуулагдадаг. Эдэ суглуулбаринуудта заншалта болон мүнөөнэй хубсаһан бии.

Бүхы түлэблэлнүүд Кыргызстанай Соёлой яамантай болон Бишкек хотын мэриин дэмжэлтэ доро үнгэргэгдэдэг юм. Гадна ниитэ удха шанартай хэмжээ ябуулгануудта, тэдэнэй тоодо Кыргызстан руу ерэһэн гүрэнэй ажаябуулагшадтай болон айлшадтай уулзалгануудта, политическэ ба соёлой элитэ ажаябуулагшадта хүшөөнүүдые нээлгэдэ, Бишкек хотодо үнгэргэгдэһэн концерт-наадануудые эмхидхэлгэдэ эдэбхитэйгээр хабаададагбди. «Мисс Кыргызстан-1996», «Мисс Бишкек-2020» г.м. олон хэмжээ ябуулгануудай, «Конкурс молодых дизайнеров и фестиваль этно-моды «AltynOymok» гэһэн уласхоорондын түлэблэлэй автор, 2018 ондо «Мода кочевников» түлэблэлэй директор болон Кыргызстанай ба дэлхэйн суута ба залуу дизайнернуудай этно-моодоор уласхоорондын «NOMADFASHION» гэһэн дэлхэйн нүүдэлшэдэй Наадануудта Соёлой яаманай, мэдээсэлэй болон аяншалгын талаар хорооной гэшүүн ябааб. «NomadFashionIssyk-Kul-2019» гэжэ уласхоорондын фестиваль найруулан табяа һэм. Хореографическа һуралсал хүгжөөхэ зорилготой училищиингаа бүхы түлэблэлнүүдые хүтэлбэрилдэг ба эмхидхэлэй хорооной гэшүүн болодогби. Олон хэмжээ ябуулгануудаймнай нэгэн гэхэдэ, 2018 ондо Саудовска Аравида «Вселенная кочевников» гэһэн уласхоорондын этнофестивальда һурагшадые бэлдээбди.

- Киргиз арадай заншалта хубсаһан тухай хөөрэжэ үгыт.

- Киргиз яһатанай хубсаһанда нүүдэлшэдэй маяг, элдэб регионуудай шэнжэнүүд харагдадаг. Бодото материалнууд – нооһон, һэеы, арһан, хүдэр бүд булюу хэрэглэгдэдэг. Байгаалиин сэдэбүүд ба үндэһэн угалзанууд уран шэмэглэлдэ ородог. Мүнөө Кыргызстанда мүнөөнэй үеын хубсаһа үмдэдэг, харин тэрээндэнь киргизүүдэй омогорходог заншалта зүйлнүүд бии. Эгээл мэдээжэнь гэхэдэ, колпак болоно. Үндэр һэеы колпак эрэшүүл 6 наһатайһаа үмдэжэ эхилдэг. Үшөө тэдэ чапан гэжэ үндэр захатай замша, али арһан пальто үмдэдэг байһан. Хүндэтэ айлшадта орёогоор, гоёор угалзатуулан оёһон колпак болон угалза оёһон ута фетровэ пальто – чепкен бэлэглэдэг заншалтай. Һамгад белдемчи – халаад гү, али плати дээрэ урдаа һэтэрхэй юбкэ үмдэдэг һэн. Ойн баярай ушарнуудта хамсыдаа хуниһан хүбөөтэй плати болон угалзатай жиледтэй юбкэ, шобхогор дүрсэтэй, дээрээ үдэтэй шокуло гэжэ шляпа үмдэдэг бэлэй. Үшөө һамгад элечек гэжэ толгойгоо тойруулан 30 метр шахуу ута чалма үмдэдэг. Энэ малгай элдэб фестиваль, ёһололнуудта мүнөөшье дэлгэрэнги. 2014 оной «Курманджан Датка» гэжэ кинодо элечек эхэнэрэй заншалта гол хубсаһанай нэгэн гэжэ харуулагдаһан байна.

- Саашанхи түсэбүүдтэеэ хубаалдыт.

- Олон лэ юумэ үрдихэ һанаатайб. Урид хэлэхэ дурагүйб, харин урдамни олон һонин түлэблэлнүүд бии, тэдэнэй тоодо - уласхоорондыншье хэмжээнэй.

- Бишкегтэ олон буряадууд ажаһуудаг гү?

- Буряадууд үсөөн, 8 бүлэ. Буряад Республикын ба Кыргызстанай арадай артистка, консерваториин профессор Ирина Деркембаева, Хотын драматическа театрай уран һайханай талаар хүтэлбэрилэгшэ ба ахамад режиссёр Цыцыгма Умуралиева, манай бүлэ, буряад эжытэй, киргиз абатай залуушуул ТВ-дэ хүдэлдэг. 1930-аад онуудта эрхүү буряадууд олоор ерэһэн, тэдэнэй хүүгэд холимол шуһатай юм. Буряад, монгол нүхэртэй залуу бүлэнэр бии.

- Гэр бүлэ тухайгаа хөөрэгты.

- Лолита нүхэртэйб, 2 үхибүүдтэйб.

- Һайнта даа, тодо харюу үгэһэндэтнай, баярые хүргэнэбди.

Нордоп БАБУЕВА.