Нэгэ залуу бүлэ шэнэ гэртэ зөөжэ ерээ. Һамганиинь үглөөгүүр һэримсээрээ, дотор хубсаһаяа хатаажа байһан хүршэ һамга сонхоороо харана.

   

   Нэгэтэ шоно харанхы ехэ тайга соогуур нюдэеэ тэһэ бэлтылгэжэрхёод, ухаа мэдээ табин гүйжэ ябаба ха. Гүйжэ ябахадань, урдаһаань бар дайралдаба.
   - Шоно ахай, иихэдээ юунһээ айбаш? - гэжэ бар һураба.
   Тиихэдэнь шоно хэлэбэ:
   - Би энэ дэлхэй дээрэ юунһээшье айдаггүйб. Айхадаал хоёр хүлтэй хүймэлдѳѳнһѳѳ айнаб, - гэбэ ха.
   - Теэд хоёр хүлтэй хүймэлдѳѳншни ямар юм? - гэнэ барынь.
   - Ехэл аймшагтай амитан даа, - гэнэ шоно.
Бар хэлэбэ:
   - Хоёр хүлтэй хүймэлдѳѳнһѳѳ юундэ айха юм, намда харуулаа һааш, тэрэнииешни биса бажуухаб!
   - Биса бажууха һааш, харуулхада болохо, - гээд, шоно барые дахуулаад, харанхы ехэ тайга сооһоо үргэн талада гаража ерэбэ ха.
   Харан гэһээнь, нэгэ дала хүрэһэн үбгэн уһанай эрьеэр арбан табан үхэр адуулжа ябаба. Хун сагаан толгойтой, хуһан сагаан һорьботой, тамхяа татан бааюулжа ябана. Тиихэдэнь бар һурана:
   - Шоно ахай, энэш юун гээшэб?
   - Энэшни хоёр хүлтэй хүймэлдѳѳнииньшье хүймэлдѳѳн аад, хүймэлдѳѳн хэмһээ үбгэрһэн байна. Иимэ үбгэн хүймэлдѳѳн маанадта хэрэггүй, - гэжэ шононь хэлэбэ.
   Тэрээнһээ сааша шононь барые дахуулаад ябана. Ябажа ябатарынь, гурбан багахан үхибүүд арбан табан толгой хони адуулжа байба.
   - Энэшни баһа юун гээшэб? - гэжэ бар шоноһоо асууба.
   - Хоёр хүлтэй хүймэлдѳѳнииньшье хүймэлдѳѳн аад, хүймэлдѳѳн хэмдээ хүрѳѳгүй юм, - гэнэ.
   Тиигээд хоюулан үшѳѳл саашаа ябабад. Саашаа ябажа байтарнь, нэгэ шуһан зээрдэ моритой, сагаан мүнгэн эмээлтэй шара улаан хүбүүн хоёр аматай буугаа арадаа үргэлѳѳд, шурьяса хатаргажа ябана. Тиихэдэнь бар шоноһоо һураба:
   - Шоно ахай, энэш юун гээшэб?
   Шоно хэлэбэ:
   - Энэшнил гээшэл даа, хоёр хүлтэй хүймэлдѳѳн гээшэмнай. Биса бажуухаяа һанаал хадаа туршыш, - гэнэ.
Бар тэрэ хүбүүнэй хойноһоо гүйгѳѳд ошобо. Шоно бургааһанай саанаһаа хаража хэбтэнэ. Барай гүйжэ ябахыень хараад, шара улаан хүбүүн шуһан зээрдэ мориёо эрьесэ татаад, арадаа үргэлжэ ябаһан буугаа абаад, хасартаа няагаад, шагааһан бэеэрээ барай баруун нюдыень тэһэ буудажархиба. Бар шашхаад, тэһэрһэн нюдѳѳ адхаад, шоно тээшээ гүйшэбэ.
   - Бар ахай, яагаабши? - гэжэ шононь һурана.
Тиихэдэнь бар хэлэбэ:
   - Энэ хоёр хүлтэй хүймэлдѳѳн гээшэшни ехэл аймшагтай амитан байна даа. Нэгэ ханяахадаа, үрѳѳһэн нюдыем эдижэрхибэл. Хоёрдохёо ханяагаа һаа, хоёр нюдыем эдихэ байбал. Би энээгүүр ябахаяа болихомни, үгы гэбэл үлэгшэ ганса нюдэнһѳѳ һалаха байнаб. Бишни хоёр хүлтэй хүймэлдѳѳнэй ябадаггүй газараар агнахамни. Шимни энэ газартаа гүрѳѳһэ, шандага агнажа, хони, буруунуудые барижа ябыш даа, - гэжэ хэлээд, һарьдаг үндэр уулын оройдо гараһан юм гэлсэдэг.
   Тиигэжэ бар баатар хүбүүнһээ тон ехээр айһан юм гэхэ.

Улаан-Үдэдэ 1973 ондо хэблэгдэһэн номой гадар.

   Буряад хэлэтэ түрүүшын роман - Жамсо Тумуновай «Нойрһоо һэриһэн талые» Буряадай номой хэблэл 1949 ондо гаргажа, буряад уран зохёолдо шэнэ хуудаһа нээһэн, уран зохёолой хүгжэлтэдэ ехэ нэмэри оруулһан юм.

Мандаhан наран найжатай,
Мүнгэн hара hахюуhантай,
Мүнхэ тэнгэриин заяатай
Малгай hайхан буряадай.

Алтан угайм эсэгэнэрэй
Арбан нэгэн хүшөөhэтэй,
Гал улаан залаатай,
Гарбалайм малгай хүндэтэй.

Буурал сагаан
hэеы гэрэй дүрсэтэй,
Булган талын нангин hүлдэтэй,
Буян хэшэг, зол жаргал далгалhан
Буряад-монгол малгай мүнхэхэн.