Зай, одоошье бүмбэрсэг дэлхэйн нюрган дээрэ бидэ Наран-найжаяа тойрон гороолжо, ээлжээтэ жэлэйнгээ «круиз» дүүргэбэбди. Тахяа жэл 12 жэлээр хахасажа, замби түбеэр сууряатан донгодоhоор, юртэмсын гүн оёор руу шунган мордобо. «Хон-хон дуутай, хондолой дээрээ дэгээтэй» нохой жэл морилжо, саг жэлэй хаан шэрээдэ залархань. Шара үнгэтэй, шоройдо hуудалтай нохой гэлсэнэ.

Согто-Хангилай столоводо болоһон нэгэ ушар.

Байгал далайн эрьедэ амархаяа ошоһон хотын нэгэ ажалайхин архи уужал мэдэбэд ха. Тэдээн соонь Буряадай элдэб нютагуудай зон байгаал бэзэ.

   Энэмнай хүдѳѳгэй нэгэ колхоздо үнэн болоһон ябадал гэлсэгшэл даа.
   Нэгэ томохон ажахыда шадабари ехэтэй, зондоо хүндэтэй, залуушаг түрүүлэгшэ хүдэлдэг байһан. Энэ хүнэй энэ ажахыда ерэһэнһээнь хойшо аймаг соогоо түрүү колхоз боложо, ехэл дээшээ гараһан ха. Ажалша зонииньшье, түрүүлэгшэньшье магтаал хайрада хүртэхэ. Теэд гансал нэгэ муутай байшабал даа тэрээхэн түрүүлэгшэмнай. Һамгаша гээшэнь аргагүй, һайхан бэреэд басагадые хажуугаараа оройдоо табидаггүй гэхээр һэн ха.
   Тиимэ дээрэһээнь нютагай партийна эмхидэ, партиин райкомдо һамганайнь оруулһан гомдолнууд нилээд олон боложол байгаа.
   Бүхы гүрэн түрыемнай Коммунис парти хүтэлбэрилжэ байһан тэрэ сагта партиин райком ямарханшье даргын эндүү хэбэлнь, ажалһаань гаргаха эрхэтэй байһан гээшэ. Гэбэшье тэрэ түрүүлэгшэ шэнги һайнаар хүдэлжэ шадаха хүнэй дүтэ нааша үгы байһан дээрэһээнь ганса хүнэй хубиин хэрэгэй түлѳѳ хамтын ехэ ажахыда һаад болохогүйн тула тэрэ түрүүлэгшые хэһээһэн хэбэр лэ үзүүлдэг бэлэй.
   «Үбгэмни эндүүржэ, үнгэрхэдѳѳ, эхэнэр хүнэй дотор үмдэ үмдѳѳд ерэшоол. Саашадаа энээнтэй гэр айл байха, һууха аргамни һалаа! Танай иигэжэ ходо хамгаалжа, үмѳѳржэ байха болоо һаатнай, арадай сүүдтэ хэрэг барихамни!» - гэхэшэлэн орилһон, бархирһан һамганайнь ерэхэдэ, бюро татажа, бүлэг коммунистнуудай хүсѳѳр шанга хѳѳрэлдѳѳ хэжэ, тэрэ бэрхэ түрүүлэгшэеэ зүб замдань оруулха тухай партиин райкомой секретарь бодобо ха.
   Бюро дээрэ партиингаа шугам баримталжа, дутуу дундануудаа элирүүлхэ, ѳѳрыгѳѳ шүүмжэлэл хэхэ, зүжэг наада табижа байһан шэнги бэе бэеэ шүүмжэлхэ, удаань эблэрэлгын хахад шэл хубаажа уугаад тарадагшье боложо байһан саг һэн.
   Зүбшэжэ байһан коммунистнууд доро дороо энеэдэһэниинь хэды хүрэбэшье, түрүүлэгшэдээ шанга асуудалнуудые табижа шүүмжэлбэд:
   - Зай, ши алдуугаа мэдэрбэ гээшэ гүш?
   - Мэдэрбэ.
   - Ойлгоо гүш?
   - Ойлгоо.
   - Хэлэл даа, юун гэжэ ойлгоһоноо!
   - Дотор үмдэнэйнгѳѳ түриинүүдые хоюулыень мулталхагүй гэжэ! – гэхэтэйнь адли байһан зон таһалгынгаа доһолтор энеэлдэшэбэд. Бэе бэеэ хаража байжа, бүри гааран, ханшарайнгаа таталдатар энеэлдэбэд ха. Бэеэ барижа шадахаа болиһон заримашуулынь газаашаа гаража байжа энеэлдэбэд. Дахин тэдэ таһалгадаа ороһон юм гү, үгы гү? Суглаанай протоколдо удаадахи донгодолгоёо бэшээд лэ тараһан ха гэжэл һанамаар…
   Хүн бүхэндэ юһэн дутагдал байдаг, харин хүнэй ори ганса һайн шанарые үргѳѳд ябаа һаа, тэрэнэй бүхы дутагдалнууд дарагдажа, хүн зүб мүрѳѳр ябаха зэргэтэй гэжэ хэлсэхыень дуулаһан байнаб.