Усть-Ордагай Буряадай тойрогой Баяндайн аймагай Нагалаг һууринда аймагай больницын таһаг – «Нагалаг» санатори хүдэлдэг юм. Энэ санаториин ажаябуулгатай танилсахаяа ошоходомнай, бидэниие аймагай больницын ахамад врач Эльвира Мантатова ба орлогшонь Маргарита Елтомоева угтажа байба…

Нагалагай «Баяндаевский» гэжэ баян совхозой захирал, ниитэ ажаябуулагша ябаһан Павел Имедоев илангаяа һаалишад, малшад болон механизаторнуудаа амаруулха, бэеыень элүүржүүлхэ зорилготойгоор санатори-профилактори байгуулха үүсхэл гаргаһан. Тиигэжэ 1990 ондо аминдаа шабараар аргалдаг газартай, сауна, бассейнтэй «Нептун» гэһэн санатори-профилактори үүдэеэ сэлиһэн түүхэтэй. Хожомынь энэ эмхи Баяндайн аймагай түб больницын реабилитационно таһаг, һүүлээрнь тойрогой эмхиин зэргэтэй боложо, «Нагалаг» реабилитационно түб болоо.

   1941 оной зун манай гүрэндэ немец фашистнууд добтолжо, дэлхэйн эгээл шуhата дайн эхилhэн юм. Энэ дайнай ара талын ажалшадай хэhэн ажал сэгнэшэгүй ехэ. 

Февралиин 21-дэ Түрэл хэлэнэй уласхоорондын үдэр тэмдэглэгдэхэеэ байна. Энэ үдэр угтуулан, Ага тосхоной «Туяа» сэсэрлигтэ түрэл хэлэеэ хүгжөөхэ ажал эдэбхитэйгээр ябуулдаг багша Арюна Мункуеватай танилсабабди. Урагшаа һанаатай багша иигэжэ хөөрэбэ.

Эрхүүгэй можын Усть-Ордагай Буряадай тойрогой бүридэлдэ зургаан аймаг ородог. Албан хэрэгээр ябахадаа, Харгана (Усть-Орда) тосхонһоо зүүн хойто зүгтэ, трассаар 60 модоной зайда оршодог Баяндайн аймагай Нагалаг (Нагалык) һуурин хүрэһэн байнабди.

Нагалаг һуурин «Нагалаг» муниципальна байгуулалтын түб болоно. Энэ муниципальна байгуулалтын бүридэлдэ Нагалагһаа гадна Нухунур, Еленинск, Вершининск, Тыпхысыр гэһэн һуурингууд ородог юм.

«Нагалаг» гэһэн нэрэ «нуга» ба «алаг» гэһэн үгэнүүдһээ бүридэн бии болоһон байна. Юундэ эдэ үгэнүүдһээ бэ гэхэдэ, Нагалаг холимог ой модотой гүбээнүүдэй дунда оршодог байна, үнгын сэсэг ногоогоор бүрхөөгдэһэн тала нугатай газарнуудынь зунай үедэ гоёор алаглан харагдадаг ха.

Апрелиин 21-дэ манай гүрэндэ Нютагаа өөһэдөө хүтэлэлгын үдэр тэмдэглэгдэдэг юм.

Энэ һайндэр нютагай засаг зургаануудта - захиргаанда болон зүблэлдэ  хүдэлдэг мэргэжэлтэдтэ хабаатай. Эдэ засагай зургаанууд нютагайнгаа асуудалнуудые шиидхэхэ талаар арад зондо эгээл дүтэ засаг болоно бшуу. Харин шиидхэхэ асуудалнуудынь олон: харгын, ниитын журам сахилгын, барилгын г.м. нютагаа хүгжөөлгын, ажаһуугшадайнгаа амгалан байдал сахилгын ажаябуулга болоно.