Ноябриин 22-то Россиин Баатар Эдуард Норполовой нэрэмжэтэ Агын 5-дахи дунда һургуулида «Память» гэһэн сэрэгэй-патриотическа музей нээлгын баяр ёһолол үнгэргэгдөө. 

   Хүндэтэ айлшан – сенатор Баир Жамсуев амаршалгын үгэ абахадаа, шэнэ һургуулида сэрэгэй музей дэмыдэ байгуулагданагүй гэжэ тэмдэглэһэн байна. «Тосхоной 5-дахи дунда һургуули баатар хүбүүнэй нэрэ зүүгээд ябана хадаа эдир үетэниие хүмүүжүүлгэдэ онсо анхаралаа хандуулжа, һуралсалаа ябуулха ёһотой. Гүрэн дотор тохёолдоод байһан бэлэгүй сагта дунда һургуулинуудта сэрэгэй талаар хүмүүжүүлгэ эдэбхижүүлхэ шухала. Залуушуул үнгэрһэн сагай сэрэгэй түүхэ ба мүнөө үеын байдал һайнаар мэдээд, ойлгоод ябаха ёһотой», - гэжэ Баир Баясхаланович хэлээ.
   Сенатор музейдэ Шпагинай суута автомат бэлэглээ. Мүн хизаарай амбан захирагша Александр Осиповой бэлэг дамжуулһан байна. Тиихэдэ сенатор түүхэтэ буунуудые: немецкэ автомат МП-40, Калашниковай автомат бэлэглээ. Ананда Дондоков Макаровай пистоледэй, Сокто Мажиев наганай македүүдые, 1941 оной дурамбай бэлэглэһэн байна. Удаань сенатор Баир Жамсуев, тойрогой Захиргаанай хүтэлбэрилэгшын уялга дүүргэгшэ Ананда Дондоков, һургуулиин захирал Гэрэлма Бадмаева, хизаарай Хуули тогтоолгын Суглаанай түрүүлэгшын нэгэдэхи орлогшо Сокто Мажиев ба бусад айлшад хүндэлэн татаатай улаан лентэ хайшалаа.
   Музей соо Эсэгэ ороноо хамгаалгын Агууехэ дайнда ба һүүлэй үеын дайн байлдаануудта зорюулагдаһан, мүн «Герои нашего времени» гэһэн гаршаг доро Россиин Баатар Эдуард Норполовой ба нютагай сэрэгшэ хүбүүдэй абажа ябаһан хэрэгсэлнүүдэй үзэсхэлэн табигдаатай. Эдуард Норполовой түрэлхид зула бадараагаа, хүбүүнэйнь баатаршалга, нэрэ мүнхэлхэ хэрэгтэ горитойхон хубита оруулһан зондо, тэрэ тоодо сенаторта, тойрогой Захиргаанда, һургуулиин хүтэлбэридэ баярые хүргөө.

   Элһэтэ хотодо үнгэргэгдэһэн буддын шажанай уласхоорондын III хуралдаанда Агын Буряадай тойрогой Захиргаанай хүтэлбэрилэгшэ Базар Самбаевич Дугаржапов хабаадалсаа. Базар Самбаевичтай уулзажа, Хальмаг ороноор ябаһан тухайнь һонирхобобди.

   «Шэтэ-Забайкальск» гэһэн гүрэнэй харгыһаа холо бэшэ, анхан Аргалиин пилорама байһан гоё байгаалитай газарта Ага тосхоной ажаһуугша Бато Цыренжапов «Кочевник» гэһэн аяншалгын булан (этнокомплекс) байгуулжа, олзын хэрэг эрхилнэ. Мүнөө зун тэндэ «Агинская баранина на камнях», ондоогоор нэрлэбэл, «Хорхог» гэһэн эдеэ хоолой фестиваль табадахяа үндэр хэмжээндэ эмхидхэгдэһэн байна. Бато Цыренжаповтай уулзажа, аяншалгын талаар ажал ябуулдаг тухайнь тодорхойгоор хөөрэлдөөбди.

   Россиин Уран зураашадай холбооной гэшүүн, олзын хэрэг эрхилэгшэ Намжилма Эрдынеева Могойто тосхонһоо урагшаа «Шэтэ-Забайкальск» гүрэнэй харгыһаа холо бэшэ Хүндэлэн гэжэ тала газарта «Хатан эжы» этномастерскойн комплекс байгуулһан юм.

   2025 оной литэ соо Агын Буряадай тойрогой шухала удхатай ба дурасхаалта үдэрнүүдэй тоодо Орловск тосхоной Хилгэндын аршаанай нээгдэһээр 170 жэл тэмдэглээтэй. Харин социальна сүлжээн соо энээн тухай нэгэшье тодорхой мэдээсэлнүүд үгы.
   Хүн зонтой хөөрэлдэжэ, Хилгэндын аршаанай ашаг туһа, түүхэтэй, мүн шэнжэлэлгын ажалтай танилсабабди.