Хабар ерэжэ, газаа дулаан болобо. Ургамал ногоон бултайжа, жэргэмэл шубууд ниидэн шууялдаба. Хабарай нэгэ үдэр хүбүүн бүришье хүхюутэй, хэдэн авто-унаа угааһан, хармаан соогоо хүбхэгэр мүнгэтэй гэртээ бусажа ябатараа, гэнтэ гудамжада нимгэн шарайтай, үндэр хамартай, мойһон хара нюдэтэй, елэн хара үһэтэй басагые харажархиба. Басаган нооһоор нэхэжэ оёһон оймһонуудые худалдажа зогсобо. Тэрэнэй хажууда бишыхан хүгшэн һууна. Хүбүүн хармаан соохи мүнгэеэ бажуугаад, тэрэ хоёрто өөрөөшье ойлгонгүй дүтэлшэбэ. «Мэндээ! Ямар дулаахан оймһонуудые худалдана гээшэбта? Өөрөө нэхэнэ гүт?» – гэжэ басаганһаа һураба. «Үгы. Энэ минии наймаа бэшэ. Үндэр наһатай хүгшөөдэ туһалжа байнаб», - гэбэ басаган. «Хүгшөө танай түрэл болохо гү?» – гэжэ Баяр урдаһаань асууба. «Би мүнөө һаял хүгшөөтэй танилсабаб. Энэ үдэрнүүдтэ хүгшөөгэй эндэ һуухыень адагладаг һэм. Мүнөө наймааень ябуулжа, туһалха гэжэ шиидэбэб», - гэжэ басаган харюусаба. «Тиигэбэл би таанадта баһал туһалһууб», - гэбэ хүбүүн. Басаган сагаан шүдэеэ харуулан энеэбхилэд гээд: «Өөрөөл мэдэгты! Минии хажууда зогсоод, шадаха һаа оймһонуудта «реклама» хэжэ туршагты. Бидэ бүри баяртай байхабди» - гэжэ басаган харюусаба. Хүбүүн энэ харюудань хүхижэ, басаганай хажууда ошоод, хажуугаархи үнгэрһэн зондо оймһо абахыень дурадхажа эхилбэ. Хэды сагай үнгэрһэн хойно табан оймһыень залуушуул худалдажархёод, мүнгыень абяа шэмээгүй һуудаг хүгшэндэ барюулба. Хүгшэн ехэ баяртай, залуушуулда һайниие хүсэжэ үлөө һэн.
Хүгшэндэ иимэ жаргал асар-һан хоёр залуушуул дүтын кафедэ сайлаха гэжэ шиидэбэ. Басаган Туяна гэжэ нэрэтэй, оёдолой колледждо һурадаг, хамтын байрада байдаг, гэртэхиниинь – хүдөөгэй айл. Баяр Туяные үдэшөөд, тэдэ үглөөдэр дахяад уулзахаяа хөөрэлдөөд тараба. Энэ үдэр хүбүүндэ һанагдаа үзэгдөөгүй жаргал ерээ. Елэн хара үһэтэй, мойһон хара нюдэтэй басаганай шарай толгойһоонь гаранагүй. Дуран хэдыдэшье ерэхэ. Хүнэй зүрхэ сэдьхэл шэмшэрүүлжэ хүлгөөхэ. Дуранай мэдэрэлдэ абтаһан хүбүүн бүри хүнгэн боложо, гудамжаар ниидэжэ ябана. Дэлхэй дүүрэн жаргалаа мэдүүлжэ, хашхараадшье абаха дуран хүрэнэ. Гэртээ ерэхэдэнь, үнөөхи хоёрынь шэлтэй хараяа оёорлоһон, мүнгэ эрижэ һууба...
Үглөөдэр ажалайнгаа дүүрэхэдэ, Баяр дары түргэн Туянада ошобо. Басаган уулзаха гэһэн сагтаа ерээд хүлеэжэ байһанаа, Баярые харамсаараа, урдаһаань гүйжэ, шанга гэгшээр тэбэрин хүхинэ. Эдир наһанһаа оршон тойронхиие шарайшалжа үндыһэн хүбүүнэй нюдэндэ нулимса суглараад абана. Ямаршье гоёб, дуран – жэгтэйхэн мэдэрэл. Дуранай охиндо абтаһан хоёр залуушуул жэлһээ үлүү нүхэсэбэ. Намарай эхиндэ Туяна нарайтай болохо байһанаа Баярта мэдүүлбэ. Хүбүүн тэрэ үдэр тон жаргалтай байгаа, дуратайхан Туянаяа тэбэрижэ, үнэн зүрхэнһөө баясаа. «Энэ ажалда ехэ мүнгэ олохогүйб. Үглөөдэр ажалһаа болижо, дайшалхы сэрэгтэ контракт бэшэхэм», - гэжэ Баяр Туянада хэлээ һэн. Тэрэнь 2021 оной сентябриин 10 байгаа.
2022 оной февралиин 24-дэ Росси гүрэн Донецкэ ба Луганска республикануудай зониие хамгаалжа, Украинын дэбисхэр дээрэ эрхэ сүлөөгэй түлөө тусхай операци эхилээ. Тэрэ сагта иимэ аймшагтай үйлэ ушархаа байһыень хэншье мэдээгүй.
Баяр – 37-дохи армиин танкова дивизиин сэрэгшэ, Т-64 танкын механик-жолоошон. Херсон хотые сүлөөлхын тула халуун дүлэтэ байлдаанда Баярай дивизи хам орожо дайлалдаа. Үсэгэлдэрынь бүришье шанга тулалдаанууд үнгэрөө. Баяр аалин болоод байха үедэ Туянатай түрүүшын уулзалга, нүхэсэл, гэр бүлэ болоһон сагаа, нарайтай болохобди гэжэ хүхиһэнөө гэхэ мэтые һанана. Һараһаа үлүү болоод, Туяна хүбүүтэй болоһоноо Баярта дуулгаа бэлэй. Баяр нарай Дугар хүбүүнэйнгээ шарайе телефоной экранаар харахадаа, досоонь баярай ба гунигай мэдэрэл түрэжэ байгаа һэн. «Үглөөдэр дайнай ара талада гарахабди, одоошье һамгандаа хонходожо, дахяад хүбүүгээ хараха аргатайб» гэжэ һанахадань, досоонь хүнгэн болоод хино. «Яажашье һаа амиды, бүрин бүтэн гэртээ бусахаб, хүбүүгээ үндылгэхэб» гэжэ тэрэ досоогоо шэбшэнэ.
Эртэ үглөөгүүр «дайнай ара талада гараха» гэһэн захиралта абаһан танкистнууд харгыда гараба. Гэнтэ бомбын тэһэрээн эндэ тэндэ дуулдаад, урдань ябаһан танкнууд тогтожо эхилбэ. Гэдэргээ ябаха гэхэдэнь, хойнонь танкнууд баһал хүдэлнэгүй. Баярай командирай танкын люк нээгээд бултайн гэһээнь, хаанаһаашьеб танк руунь бомбо буужа тэһэршэбэ...
Номгон даруу зантай, хүндэ туһалхые оролдодог, хайрлаха сэдьхэлтэй, ажалша бэрхэ Баяр хүбүүнэй ами наһан таһараа. Тэрээхэн үедэ Туянын зүрхэн хадхаад абаа, теэд нүхэрни алтан дэлхэйн шарай энээхэн үедэ харахаа болибо гэжэ хаанаһаа ойлгохо байгааб даа. Аба эжынь хүбүүнэйнгээ хойноһоо маани мэгзэм уншажа, харгыень арюудхажа ябаха хоёр аад, мэдэхэ мэдэрэлгүй унтажа байгаа бшуу. Һаратайхан Дугарайнгаа ерээдүйн түлөө Туяна туйлаха баатай үлэбэшье, Баярайнгаа һайхан дурасхаал нангинаар сахиха зорилготой.
Валентина ЦЫРЕНЖАПОВА.
