- Энэбиш аха, монголнууд сагаан эдеэн табаг яажа бэлдэдэг бэ?
- Монгол арад томохон, гүнзэгы бэшэ табаг дээрэ тоһондо шараһан, hүүлээрнь хатааһан зузаан дүрбэлжэн, гонзогор хэлбэритэй, томо лепёшкотой хэмжээтэй бообо (ул бообо), һамар, шараһан боорсог, шара тоһон, hүнэй хүшөөhэн, айрһан, хурууд, бал, шэхэр, үзэмөөр шэмэглэһэн эдеэ сагаан эдеэн табаг гэжэ хэлэдэг.
- Сагаан эдеэн табаг ямар удхатайб?
- Ехэ удхатай юм. Тодорхойлбол, ул бообо заабол ородог, юундэб гэхэдэ хүн хоёр хүлэйнгөө улаар дэлхэйн татасатай холбогдожо, газарай хүсэ абадаг шуу. Хүн холо ойрын газарые хүлөөрөөл ябадаг гээшэ бэд даа. Тиин ул бообо хадаа урагшаа ябаха гэһэн гол удхатай болоно. «Энэ һайхан ул бообоор хэһэн сагаан эдеэн табагнай бидэниие дэлхэйтэй, тэнгэритэй, бурхадтай холбожо, ерээдүйдэ ажал хэрэгүүднай урагшатай, гэр бүлэмнай һайн, элбэг дэлбэг ажаһууха болтогой» гэжэ монголшууд hүзэглэн, сагаан табаг бэлдэдэг юм.
- Сагаан эдеэн табаг бэлдэхэ тусхай ёhо гуримууд бии гү?
- Бии. Табагай һуури табан бообоор тойруулжа хэдэг. Эдэ 5 бообо юртэмсын 5 махабадые - шорой, уһа, гол, хии, модо тэмдэглэнэ. Харин дээшээ гурбаар, табаар, долоогоор, юhөөр дабхарлажа хэдэг. Тэгшэ бэшэ тоотой дабхасатай байха ёһотой. Энэ хадаа ахамад зоноо хүндэлhэнэй тэмдэг болоно. Залуу гэр бүлэнэр (30 наһатай) сагаан эдеэн табагаа гурбаар дабхарлажа хэдэг. Табан дабхартай табаг 50 ба 50-hаа дээшэ наһанай зон, долоон дабхартайе үбгэд, хүгшэд хэдэг. Юһэн дабхартай сагаан эдеэн табаг хаанай ехэ ёһололнуудта, түрэ найрта бэлдэдэг. Энэ табагай дундань боорсог хэжэ дүүргэдэг.
Цымжидма ДОЛГОРОВА.
