«Нарай үхибүүнэй хангал юунһээшье һайхан лэ!»
Янжима Бальжинимаева эхэнэрэй нарайлхада туһалжа, үхибүүндэ дэлхэйн шарай харуулха хуби заяатай. Тэрэ Үзөөнэй дунда һургуули 1985 ондо дүүргээд, Шэтын эмнэлгын тусхай һургуули «Акушерка» мэргэжэлтэй түгэсхөө. Тиигээд 1987 онһоо Дулдаргын аймагай больницын нарайлалгын таһагта акушеркээр арба гаран жэл хүдэлһэн байна. Түрүүшын үдэрһөө урин налгай, зөөлэн гартай Янжима Доржиевнагай халаанда һамгад хүнгэнөөр түрэдэг гэжэ суутай болоһон. «Хүниие мүндэлүүлхэ гээшэ буянтай ажал гэжэ тоолодогби. Хүдэлхэ саг соогоо хэды олон нялха нарайнуудые абаабиб! Нарай үхибүүнэй хангал юунһээшье һайхан лэ!» - гэжэ дүршэлтэй эмшэн тэмдэглэнэ.
Нютагтаа хүндэтэй эмшэн
Хожомынь Янжима Доржиевна Балжана нютагта 17 жэл фельдшерээр хүдэлхэдөө, ажаһуугшадтай һайн танил болоһон. Нютаг соонь наһатайшуул олон, ганса нэгээрээшье ажаһуудаг зон бии. Янжима Доржиевнагай хэлэһээр, зарим үбшэнтэдтэ эм, аргашье шухала бэшэ, хүнэй анхарал, дулаахан хандаса, һайхан үгэ юунһээшье сэнтэй байдаг. Тиимэһээ эмшэн тэдэниие анхаржа, хананхалжа байхые оролдодог, илангаяа гансаараа байдаг наhатайшуулые. Гадна эмшэндэ наһатайшуулай гэр байдалай орёо асуудалнуудые шиидхэлсэхэ ушарнууд нэгэтэ бэшэ болодог. Гэртээ шалгуулдаг балжанынхид урихан, түбшэн зантай, ажалдаа нарин нягта, харюусалгатай болон дүй дүршэлтэй эмшэн Янжима Доржиевнае хүлеэжэ ядажа байдаг юм. Нарайлха һамгадые саг соонь бүридхэлдэ абажа, түрэтэрнь бэеыень шалгажа байха гээшэ анханай гол ажалайнь нэгэн байгаа. Нютагай зониие һайнаар мэдэхэ байхада, эмшэндэ энэ асуудал тиимэ орёо бэшэ. Эмшэндэ элдэб үбшэнтэд хандадаг, арга, туһа абадаг юм. Ажаһуугшадай дуудахада, hүнишье ошохо саг нэгэтэ бэшэ болодог. Янжима Доржиевна халдабарита ковид үбшэнэй һүжэрөөд байхада, ажаһуугшадайнгаа дунда һэргылэлгын ажал оролдосотойгоор ябуулна, вакцинын туһа тухай ойлгуулжа үгэнэ бшуу.
«Хүүгэд – минии баялиг»
Үзөөн нютагтаа үхэршэнөөр, удаань олон жэлдэ хонишоноор хүдэлһэн Бальжинимын Жамсаранай ба Норбын Будахандын гэр бүлэдэ найман хүүгэдэй дүрбэдэхи боложо, 1968 ондо Янжима басаган мүндэлһэн юм. Ажалша бүхэриг бүлын Янжима басаган нарин нягта Цыпелма Максарова нагаса эжынгээ һургаалнууд дээрэ номдоо, ажалдашье бэрхээр үндыһэн юм. Мүнөө нагаса эжынгээ һургаалаар табан хүүгэдээ хүнэй зэргэ хүн болгожо, бултандань мэргэжэл олгуулжа байна. Ехэ Буянто хүбүүниинь гэр бүлэтэеэ Улаан-Үдэдэ ажаһуудаг, хоёр басагадтай. Арюна бэринь шүдэ аргалдаг үмсын клиникэдэ медсестрагаар хүдэлнэ. Түмэн Зүүн Сибириин технологическа университет улаан дипломтойгоор дүүргэһэн, мүнөө ахайтаяа адли контрактаар сэрэгэй алба хаана, басагатай. Бальжидма нүхэрынь залуушуулай дунда волонтёрой ажал ябуулдаг мэргэжэлтэн юм. Тиигэжэ Янжима Доржиевна хоёр зохидхон бэреэдтэй, гурбан хөөрхэн аша басагадтай, үнэр баян хүгшэн эжы болонхой. Удаадахи Бэлигма басаганиинь Балжанын дунда һургуули алтан медальтайгаар дүүргэһэн, мүнөө Эрхүүгэй эмнэлгын дээдэ һургуулиин 5-дахи курсын оюутан юм. Цыремпил Эрхүүгэй энергетическэ колледждо һурадаг, одхон Валя басаган – 7-дохи ангиин һурагша. Янжима Доржиевна хүүгэдээ шатарта һургаһан, тэдэнь мүнөө эжыгээ 3-4 ябасаар шүүдэг болонхой. Үшөө һайшаалтайнь гэхэдэ, эжынь ном уншаха дурлал хүүгэдтээ дамжуулһан юм.
Нүхэдтөө тулга, түшэгшье
Янжима Бальжинимаева нютагтаа үнгэргэгдэһэн бүхы хэмжээ ябуулгануудта эдэбхитэйгээр хабаададаг юм. Мүнөө жэл Сагаалган соогуур буряад дэгэл үмдэнхэй, алда хадаг бариһан, онлайн аргаар үнгэргэгдэһэн конкурсдо уранаар үреэл хэлэһэн байна. Дуулаха, хатархашье абьяастай Янжима Доржиевна суг хүдэлдэг ажалтадайнгаа зүгһөө элдэб конкурс, мүрысөөнүүдтэ амжалтатай хабаададаг заншалтай.
Һургуулида арбан жэл суг һураһан Сампилова Чимита үүринь иигэжэ хөөрэнэ: «Янжимын хэжэ шадахагүй юумэн үгы. Тэрэ нооһо ээрэхэ, хубсаһа нэхэхэ, оёходоо уран юм. Огородой эдеэ ургуулха, буйлуулхадаа бэрхэ. Жэмэс түүхэ, һархяаг дабһалха – элбэг дэлбэг гартай, жэгтэй бэрхэ гэрэй эзэн эхэнэр лэ даа. Үетэн нүхэдтөө хүндэтэй, туһамарша. Хүнтэй харилсажа ядадаггүй, һайн зантай, түбшэн хүн. Зунай амаралтада ерээд, аба эжынгээ гэр бууса ажаллан һэргээхэ. Эжынь, Будаханда абгай, уран, нарин нягта, альган соонь ажал бурьялжа байгша һэн. Басагад сооһоо Янжима эжыгээ бүришье ехээр һажааһан гэжэ һанагшаб. Тиигээд хүүгэдээшье бэрхээр һургаһан – тэдэнь номдоо бэрхээр һураһан, һургаалтай, ажалша бэрхээр үндынхэй. Хүүгэдынь эжыгээ һайханаар һанадаг, хүндэлдэг, шадаха зэргээрээ эрьежэ байдаг юм».
Эмшэн Янжима Бальжинимаевада эдэгэhэн зоной hайхан үгэнүүд, урин миhэрэл юунhээшье - олон грамота, дипломууд, баярай бэшэгүүдhээшье сэнтэй юм.
Нордоп БАБУЕВА.
