Жаргал Жамсоевич саһан дуулгата Саяан уулын хормойдо, жэгтэй һайхан Жэмһэг нютагта 1960 оной февралиин 29-дэ түрэһэн юм. Бага балшар наһанһаа талаан бэлигтэй хүбүүн түрөө гэжэ элирээ бэлэй. Уран шүлэг найруулха, хүгжэм зохёогоод, дуу дуулаха, зураг зуража шадаха, урагшаа эрмэлзэлтэй эдэбхитэн ябаһан юм. Жаргал Жербаевай зохёоһон түрүүшын шүлэгүүдэй мүрнүүд Түнхэнэй аймагай «Саяны» гэжэ һониндо толилогдодог байһан. Буряадай суута уран зохёолшод – Лопсон Табхаев, Баир Дугаров, Жан Зимин гэгшэдтэй адли зэргэ шүлэгүүдые бэшэдэг һэн.
Тэрэ нютагайнгаа дунда һургуули 1977 ондо дүүргээд, Буряадай соёлой училищида һуража, «Актёр театра» мэргэжэлээр дээдэ һургуули шудалаа. Тэрэнээ амжалтатай түгэсхэжэ, ажабайдалай харгыда режиссёр мэргэжэлтэй гараа һэн. Буряад Уласай ниислэл хотодо «Үльгэр» хүүхэлдэйн театрта зүжэгшэнөөр ажалда орожо, ажалайнгаа баян намтар эхилһэн гээшэ. Тэндэ хүдэлжэ байтараа, Могойто тосхондо түбхинэжэ, соёлой байшанда режиссёроор ажаллаһан, арадай театр байгуулһан байна. Удангүй тосхондо «Нютагайм магтаал» гэһэн арадай аман зохёолой бүлгэм эмхидхэн байгуулһан.
Жаргал Жамсоевич соёлой ажалай хажуугаар сурбалжалагшаар хүдэлһэн намтартай. Шэтын телевидениин «Сагай амисхал» гэһэн буряад дамжуулгын дикторээр, редактораар ажаллаха үедөө шүлэг ба найруулгануудаа бэшэжэл ябаа. Буряад Уласай, Ойхоной аймагай, Шэтын можын газетэ ба сэтгүүлнүүдтэ толилолгонуудынь гаражал байгаа. 2002 ондо Улаан-Үдэ хотын «Буряад үнэн» хэблэлэй байшанда «Байдалай дуун» гэһэн түрүүшын номынь хэблэгдэжэ гараа.
Жаргал Жербаев үүсхэл гаргажа, бэшэхэ, найруулха талаан бэлигтэйшүүлые суглуулжа, «Найдалай һүлдэ» гэһэн зохёохы нэгэдэл байгуулаа. Тэдэнэр тойрогой уран зохёолой хүгжэлтэдэ горитойхон хубитаяа оруулһан шуу. Тэдэнэй зохёолнууд дээрэ хэдэн үе залуушуул үндыһэн гээшэ. 2005 ондо нэгэдэлэй гэшүүд «Найдалай һүлдэ» гэһэн шүлэг ба рассказуудай суглуулбари гаргаһан байна. Буряадай арадай поэт Лопсон Тапхаев Жаргал Жербаевай бэшэһэн ном ба согсолборинуудта рецензи бэшэдэг байһан. Номуудынь Улаан-Үдэ хотодо буряад хэлэн дээрэ хэблэгдэдэг һэн. Уран зохёолшын «Байдалай дуун», «Найдалай һүлдэ» номууд «нара хараһан». Эхэ орон, арадай һүр һүлдэ тушаа, түрэл хэлэн, энэрхы эхэ, байгаали, инаг дуран тухай удха түгэлдэр зохёолнуудые найруулжа ябаһан.
Агада 2002 ондо болоһон «Алтаргана» нааданһаа эхилээд, Эрхүүдэ, Улаан-Баатарта, Улаан-Үдэдэ болоһон найр наадануудта арадай аман үгын дээжэ арад зондоо дамжуулжа, хододоо түрүү зэргэдэ ябаһан гэжэ мэдээжэ. Һүүлэй жэлнүүдтэ «Байдалай дуун», «Жаргалай эхин», «Жаргалтай хүгшэн», «Үйлын үрэ» гэһэн гаршагуудтай дүрбэн зүжэг зохёогоо һэн. Тэдэнь ном боложо хэблэгдэһэн байна. Уран зохёолшо буряад арадтаа амин шухала юумэ хэжэ ябанаб гэжэ сэдьхэжэ ябаһан юм. Ородой суута драматург Н.В.Гоголиин бэшэһэн «Ревизор» комеди, поэт Сергей Есенинэй шүлэг, Япониин уран шүлэгшэн Акутагава Рюноскэ гэгшын рассказуудые ород хэлэнһээ буряад хэлэн дээрэ оршуулһан габьяатай. 2001 ондо Жаргал Жербаевай «Байдал – манай найдал» гэһэн номынь барлагдан гараа һэн. Тус номой «нара хараха» хэрэгтэ Россиин соёлой габьяата хүдэлмэрилэгшэ, поэт Батожаргал Гармажапов хабаадажа, номыень хинан заһабарилжа үгэһэн, тойрогой Захиргаан туһа хүргэһэн байна.
1993 ондо Жаргал Жербаевта «Агын Буряадай автономито тойрогой соёлой габьяата хүдэлмэрилэгшэ» гэһэн нэрэ зэргэ олгогдоо. 2015 онһоо хойшо Ж.Жербаев хизаарай Уран зохёолшодой холбооной гэшүүн ябаһан.
Тэрэ бүгэдэ буряадай «Толон» һониной редакцитай нягта харилсаатай байдаг һэн. Уран зохёолшын шүлэг ба рассказуудынь һониноймнай дугаарнуута сагһаа сагта толилогдодог гээшэ.
Жаргал Жамсоевич хаанашье хүдэлхэдөө, олон нүхэдтэй байһан. Тэдэнэй нэгэн Агын Буряадай автономито тойрогой соёлой габьяата хүдэлмэрилэгшэ Баясхалан Батоев юм. Баясхалан Доржинимаевич иигэжэ дурсана: «1980 гаран онуудта Зугаалайда КСК-гай байшанай захиралаар хүдэлжэ ябахадамни, Могойто тосхоной соёлой ажалтад хүүхэлдэйнүүдэй наада харуулхаяа ерээ һэн. Ажалтадай дунда баяан дээрэ наадаһан залуу хүбүүн ябаа, тэрээнтэй танилсааб. Тэрэмни Жаргал Жербаев байба. Тэрэ үедэ һамга абаадүй, буржагар үһэтэй хүн байгаа һэн. Саада жэлынь һэн гү, наада харуулжа дахяад ерэхэдээ, Жаргал Ушарбайн хүрьгэн болоһон ябаа. Тиихэдэнь би Жаргалые «Зугаа» ансамблиин артист боложо ябалса гээб. Салин байхагүй, гол ажалайнгаа хажуугаар сүлөө сагтаа наада харуулжа ябахабди гэжэ ойлгуулааб. Шэтын можын ансамбльнуудай хоорондо «Наш товарищ – песня» гэһэн мүрысөөнэй шэлэлгын шатада хабаадаабди. Тэрээндэ хабаадахын тула би «Эхин хабар» гэжэ дуу зорюута бэшээб. Нааданай эхилхэдэ, буряад хубсаһаар гаража, дуу дуулаабди, Жаргалнай лимбээр наадаа. Шэлэлгын шатада эрхим сэгнэлтэ абажа, финалда гараһан байнабди. Финалдашье эрхимээр хабаадажа, лауреадууд болоо һэмди. Тиигэжэ ансамбльнай нэрэ солотой болоо бшуу.
Шэтын можын Соёлой яаманһаа Коблина Тамара Яковлевна гэжэ мэргэжэлтэн ерэжэ, ансамбльтаймнай дүтөөр танилсаад, Байгал-Амарай түмэр зам баригшадта концерт-наада харуулха тухай мэдүүлээ. Тэрэ сагта бидэ хүгжэмэй аппаратурагүй байгаабди. Тиимэһээ Краснокаменск хото ошоходомнай, минии нүхэд болохо аха дүү Степановууд туһалжа, шэнэ аппаратура шэлэлсэжэ үгөө һэн. Табан мянгаар худалдажа абаад, ашаанай унаагаар асараа бэлэйбди. Тэрэ сагта табан мянган түхэригөөр авто-унаа абаха арга байгаа. Колхозой түрүүлэгшэ Лодой Найдаров ехэ туһалаа һааб даа. Хүгжэмэй хэрэгсэлнүүдые вагондо ашажа, Тында хото ошообди. Жаргал ансамблиин уран һайханай хүтэлбэрилэгшэ ябаа. Ансамблиин бүридэлдэ Могойтын, Зугаалайн, Сагаан-Шулуутайн, Ага-Хангилай хүбүүд оролсодог байха. Түмэр харгын барилгын боложо байһан долоон ехэ газараар ябажа, наада харуулаабди. Гэртээ бусахадаа, медальтайнууд ерэһэн байнабди.
1992 ондо Монголой Дорнод аймагаар концерт харуулжа ябаабди. Чойбалсан хотодо олон концерт табижа, тэндэ бэлигтэй соёлшон Энхтувшин гэжэ хүнтэй танилсаабди. Тэрэ һүүлдэ өөрынгөө дуунуудые үгөө һэн. Жаргал бидэ хоёр хожомынь тэрэ дуунуудыень оло дахин дуулалдаһан аабзабди.
Жаргал Жамсоевич концерт хүтэлэн ябуулха, маанадай хубсаһаяа һэлгүүлхэ үедэ зоной урда багахан спектакльнуудые харуулжа, зониие энеэлгэхэ, забһарлалай үедэ шүлэгүүдээ уншаха.
Жаргалтаяа суг Хитадай Хайлар, Манжуур хотонуудаар наада табижа ябагдаһан. Буряад ба монгол арадуудай дуу дуулаа һэмди. «Катюша», «Подмосковные вечера» гэһэн ород дуунуудые дуулахадамнай, хитадууд ехэ баярлаха даа. Буряад Уласта үнгэргэгдэһэн Сагаан һарын мүрысөөндэ хабаадажа, лауреадууд болоһон байнабди.
Жаргал нүхэрни Жэмһэгтэ түрэһэн гэжэ бэшэгдэдэг. Энэ буруу. Охор-Шэбэр гэжэ нютагта түрэһэн. Энэ хадаа Жэмһэгэй хажуудахи багахан һуурин. Һайн абаритай, сэхэ зантай, худал үгэдэ дурагүй, юумэнһээ айхагүй, эшэхэ гайхахагүй. Жаргал нүхэртэеэ 1995 ондо һүүлшын концерт табиһан байнабди. Жаргал Жамсоевич уран зохёол, зүжэг бэшэхэ гэһэн өөрын багаһаа дуратай шэглэлээр намтараа үргэлжэлүүлээ һэн. Шадал шандааһатай, боксдо ябаһан. Намһаа нэгэ жэлээр аха һэн. Дашадоржо Болотов, Балдандоржи Николаев, Жаргал Жербаев гээд нүхэсэжэ ябаһамди».
Жаргал Жербаев Цырегма нүхэртэеэ табан хүүгэдые үндылгэжэ, ажабайдалай үргэн замда гаргаһан. Олон аша гушанартай болоһон. Цырегма Бальжинимаевна Нанзатова Могойто тосхоной соёлой байшанай захиралаар олон жэл хүдэлһэн, энэ һалбарида дүшэ гаран жэлдэ бэеэ зорюулһан юм. Агын Буряадай автономито тойрогой соёлой габьяата хүдэлмэрилэгшэ, «За заслуги перед Отечеством» гэһэн 2-дохи шатын орденой медаляар, «Гордость Забайкальского края» тэмдэгээр шагнагдаһан.
Буряад арадай соёл гэгээрэлдэ, буряад уран зохёолдо, арадай аман үгын алтан абдарта сэгнэшэгүй ехэ хубитаяа оруулһан Жаргал Жербаевай гэрэлтэ дурасхаал олоной зүрхэ сэдьхэлдэ мартагдангүй үлэхэ.
Эрдэни ЧИМИТДОРЖИЕВ.
