Шэнжэлэгшын аба
Цымжит Пурбуевнагай наhан Зүүн зүгые шудалалгада, зүбөөр хэлэбэл, Монгол, буддын шажаниие шудалалгада, бүри тодорхойлбол, эхин шудалалгада (источниковедение), археографида зорюулагдаһан.
Шэнжэлэгшын аба Пурбо Балданжапов мэдээжэ түүхэшэн, археограф, түүхын эрдэмүүдэй доктор байhан, Агын Буряад-Монголой үндэһэтэнэй тойрогой Сагаан-Уула hууринда 1921 ондо түрэhэн. Тэрэ Эрхүүгэй гүрэнэй университедэй түүхын таһаг дүүргэһэн, 1956 ондо Москвада СССР-эй Эрдэмүүдэй академиин зүүн зүгые шэнжэлэлгын институдта «Монгольская летопись «Эрдэниийн эрике» как историко-правовой памятник XIII-XVI веков» гэhэн сэдэбээр кандидадай диссертаци хамгаалһан юм. Арбан табан жэлэй туршада Россиин Эрдэмүүдэй академиин Сибириин таhагай Буряадай ниитэ эрдэмүүдэй институдта хүдэлөө, Түб Азиин соёлой түүхын асуудалнуудые бодхоодог байгаа. Тэндэ гурбан томо сэдэбээр ажаллаа: «Монгольское источниковедение и историография Монголии», «Источниковедение индо-тибето-монгольской медицины» ба «Изучение Ганджура и Данджура, выборочная публикация и перевод сочинений из них». Пурбо Балданжапов «Сагаан түүхэ» – шажанай ба хуулиин шэнжэтэй нормативна актнуудай суглуулбариин түрүүшын хэблэлнүүдые бэшэһэн. Эрдэмтэнэй эдэ сэдэбүүдээр хэһэн ажалнуудаа Цымжит басагандаа дамжуулһаниинь илангаяа сэнтэй юм. Мүнөө Цымжит Пурбуевна абынгаа эхилһэн шэнжэлэлгэнүүдые үргэлжэлүүлнэ: монгол хэлээр бэшэгдэһэн буддын шажанай ёһо дүрим (канон) шэнжэлэлгэ, буддын шажанай түүхын ба түүхэтэ зохёолнуудые хуушан монгол бэшэгһээ оршуулга ба шэнжэлэлгэ, арадай аман зохёол шэнжэлэлгэ ба хэблүүлгэ, зүүн зүгэй эмнэлгын угай баялигта хандалга, монгол хэлэтэ арадуудай түүхэ, соёл шэнжэлэлгэ гэхэ мэтэ. Цымжит Пурбуевна абатаяа олон толилолгонуудые хэблүүлһэн юм.
Һуралсал, ажалай намтар
Цымжит Пурбуевна Буряадай гүрэнэй багшанарай институдай түүхын ба хэлэ бэшэгэй таһаг дүүргээд, СССР-эй Эрдэмүүдэй академиин Сибириин таһагай Буряадай ниитэ эрдэмүүдэй институдта (Россиин Эрдэмүүдэй академиин Сибириин таhагай Монголые, буддын шажан ба Түбэдые шэнжэлэлгын институт) хүдэлнэ. Гушаад жэл зүүн зүгэй арадуудай уран зохёолой хүшөөнүүдэй таһагые, зүүн зүгэй гар бэшэгүүдэй ба ксилографуудай түб хүтэлбэрилһэн байна. Тэрэ 1983 ондо Москвада СССР-эй Эрдэмүүдэй академиин зүүн зүгые шэнжэлэлгын институдта «Памятники монгольской агиографии как источники по истории буддизма в Монголии» гэhэн сэдэбээр кандидадай, 2001 ондо Россиин Эрдэмүүдэй академиин Сибириин таhагай Монголые, буддын шажан ба Түбэдые шэнжэлэлгын институдта «Чаган тэукэ – «Белая история» – монгольский историко-правовой памятник XIII-XVI веков» гэһэн сэдэбээр докторой диссертацинуудые хамгаалаа. Хожом һүүлшын ажалаа монографи болгожо хэблүүлээ. Олон жэлэй туршада эшэ үндэhэнэй оршуулгануудые, текстдэ тайлбаринуудые бүридхэжэ, эшэ үндэhые болон тэрэнэй хабсаргалтануудые шүүмжэлэн шэнжэлһэниинь сэнтэй.
Цымжит Ванчикова 57 жэл түрэл институдтаа хүдэлхэ үедөө олон монографинуудые, толилолгонуудые, шүүмжэлэлнүүдые бэшээ, хэдэн арбаад оюутадай заабаришан болоhон, мүн «Гуманитарный вектор» сэтгүүлэй ахамад редактор юм. Эрдэм шэнжэлэлгын ба уласхоорондын грантнуудай түсэлнүүдые хүтэлбэрилдэг, тэдэнэй тоодо Россиин гуманитарна эрдэмэй болон Россиин фундаментальна шэнжэлэлгэнүүдэй жасын грантнууд. Монгол, Хитад, Япон, Англи, Германи, Таиланд болон бусад гүрэнүүдтэ үнгэргэгдэдэг уласхоорондын хуралдаануудта саг үргэлжэ хабаададаг.
