Түүхын хуудаһанһаа...

   Гүрэн дотор социально-экономическа байдалай хубилхада, социальна хангамжын стационарна эмхи хэрэгтэй болоо. Иимэ эмхи байгуулха тухай Агын аймагай ажаһуугшадые социальна хамгаалгын таһагые даагша Валентина Метелёва дурадхаһан байна. 1993 оной июлиин 12-то Агын аймагай захиргаанай толгойлогшо Даши Дугаровай тогтоолоор «Забота» гэһэн эмхи (хүтэлбэрилэгшэнь – Б.Пахтанов) 12 наһатайшуулай болон эрэмдэг зоной байха гэр байрын барилга эхилээ. Социальна хангамжа абаха түрүүшын зон 1993 оной намар энэ байшанда ороһон байна.

   «Старшее поколение» федеральна программаар, гадна Россиин Федерациин Юрэнхылэгшын «О мерах по улучшению условий проживания престарелых и инвалидов в стационарных учреждениях социального обслуживания» гэһэн 2000 оной ноябриин 29-эй 115-дахи зарлигаар шэнэ комплексдо залгалаа байшан, уһа бүлэдэг башни, хубсаһа угаадаг газар, бани, котельни баригдаа, телефон оруулагдаа, оршон тойронхи дэбисхэрынь болбосон түхэлтэй болгогдоо, хамһабариин ажахы байгуулагдаа.

   Үбэр Байгалай хизаарай Засагай газарай, Үбэр Байгалай хизаарай Ажалай ба социальна хамгаалгын яаманай захиралтаар 2014 оной эсэстэ Агын наһатайшуулай ба эрэмдэг зоной интернат «Комплексный центр социального обслуживания «Орловский» эмхитэй ниилүүлэгдэһэн байна. Интернадай хүгжэлтэдэ хүдэлмэрилэгшэдынь ехэ хүсэ шадалаа үгэһэн. Интернадай байгуулагдаһаар түрүүшын захиралаар Дамдин Будажапов хүдэлһэн. 1998 онһоо 17 жэлэй туршада эмхиие Баясхалан Дамдинов хүтэлбэрилһэн юм. 2015 онһоо Намжил Дондоков даагшаарнь ажаллана.

   Бүхы эрхэ нүхэсэл зохёогдонхой

   Энэ эмхидэ ажабайдалай орёо байдалда ороһон, гансаардаһан 60-һаа дээшэ наһанай бүһэтэйшүүл, 55-һаа дээшэ наһанай эхэнэрнүүд хандаха аргатай. Бүлэгүй, али гэр бүлэһөө амяараа ажаhуужа, түрэл гаралай холбоо алдаһан гэртэхинһээ хүүгэдынь арсана, үгы гэбэл байра байдалаар гэртэхинээ хангаха шадалгүй, сүлөөгүй ажалтай, холо хотонуудаар ажаһуудаг зоной гэртэхин наһатайшуулай гэртэ хандадаг байна. Хүүгэдтэй, дүтын түрэл гаралтай хүн үсөөн, 5-6-иинь – гансаардаһан зон.

   Эмхиин байшан 30 хүнэй байхаар хараалагданхай, гүрэнэй даабари дүүргэгдэдэг. Ажаhуугшадай 27-иинь – эрэмдэг хүнүүд. Тэдэ үдэрэй 4 дахин үл шэмэтэй хоолоор хангагдадаг. Таһалганууд соо хоёр-гурбаараа ажаһуудаг. Эгээ наһатайнь 87-той юм, 80-һаа дээшэ наһанай 6 хүн бии. Ажаһуугшадайнь 23 хүндэ ходо туһа хэрэгтэй боложо байдаг: өөрөө ябабашье, хубсалжа шадахагүй зон байха. Хэбтэриин – 6 хүн, коляскаар ябадаг 7 хүн бии.

   Томо, 2 гектарай огородто хүдэлмэрилэгшэдынь хартаабха, хапууста, үгэрсэ, помидор, морхооб, свёкло, халуун үбһэ ургуулдаг. Нэгэ бага һайнаар ябаха шадалтай 3-4 хүниинь хамһалсадаг. Гадна мойһон, үлир, ранеткэ, үхэр нюдэн ургадаг, тиимэһээ тэндэхи ажаһуугшад зундаа, намартаа витаминуудаар хангагдадаг юм. Эдеэнэй газартань сэбэр, һаруул, нэгэ доро 20 хүнэй һуухаар, мүнөө 17-18 хүн ерэжэ эдеэлдэг. Ажаһуугшадай хоолоо хадагалха холодильник бии. Тэдэ дуратай сагтаа сай ууха, эдеэгээ шанаха, халаажашье эдихэ аргатай.

   Эндэ ажаһуугшадай пенсиинь 75 хуби эмхиин счёдто ородог, тэрэ мүнгөөр тэдэ хооллоно, үбэлэй, зунай хубсаһаар хангагдана. Бэшэ мүнгэеэ өөрын дураар эдлэдэг шуу.

   Наһатай болон эрэмдэг зо-ниие социальна талаар хангамжын таһагые даагша Намжил Дондоковой хэлэһээр, байшан һайн эрхэ нүхэсэлтэй, таарама түхеэрэлтэнүүдээр хангагданхай: пандусууд, гэшхүүрэй барюулнууд, хүнэй туһагүйгөөр коляскаар газаашаа гаража, сэбэр агаарта сэнгэхэ газар, амаржа hууха hандалитай hарабшанууд зохёогдонхой. Муугаар харадаг, һохор зондо тактильна плиткэнүүд хэгдэһэн байна.

   Эмхидэ микроавтобус, «УАЗ» болон «Волго» авто-унаанууд бии.

   Олон эмхинүүдтэй нягта холбоотой

   Ажаhуугшадта социальна хангамжа үзүүлхэ хэрэгтэ ондоо эмхинүүдтэй суг хүдэлhэнhөө амжалтань сэхэ дулдыдадаг юм. Агын тойрогой больницатай, пенсионно жаса болон сбербанктай, Агын аймагай соёлой байшантай, «ДалиТЭ», «Амар сайн» театрнуудтай, 2-дохи дунда hургуулиин hурагшадтай hайнаар харилсан хүдэлдэг.

   Һүүлэй үедэ «Добрые сердца Аги», «Молодёжь Аги», «Серебряное волонтёрство» эмхинүүдтэй холбоо харилсаатайгаар ажаллана. Ага тосхоной «Серебряное волонтёрство» эмхи нёдондо дулаан 30 оймhо, сээжэбшэ нэхэжэ оёод асараа hэн. Шэнэ жэлдэ амтан бэлэгүүд барюулагдадаг. Наhатайшуулда болон эрэмдэг зондо анхарал хандуулха ба сүлөө сагыень hонирхолтой болгохо зорилготойгоор ниитэ ба соёлой хэмжээ ябуулганууд үнгэргэгдэдэг: Сагаалган, Христосой мүндэлhэн үдэр, үбэлые үдэшэлгын hайндэр, Уласхоорондын эхэнэрнүүдэй үдэр, Улаан үндэгэнэй баяр, Илалтын үдэр, Эрэмдэг зоной үдэр болон Наhатайшуулай үдэр, Шэнэ жэл. Һүүлэй хоёр жэлэй туршада ковид үбшэнhөө боложо, харилсааниинь хизаарлалтатай болонхой. Ковид үбшэнэй һүжэрхын урда тээ «ДалиТЭ», «Амар сайн» театрнуудай урилгаар концерт-наадануудые, зүжэгүүдые харахаяа ошодог hэн, гадна тэдэ ерээдшье харуулдаг байhан.

   (Үргэлжэлэлынь 9-дэхи дугаарта уншахада болохо).

   Нордоп БАБУЕВА.

You have no rights to post comments