Сохондын заповеднигэй sokhondo.ru сайтда тус заповеднигэй захиралай орлогшо Е.Малковай мэдээсэһээр, энэ нугаһанай нэрэнь лата хэлээр Aix galericulata гээд бэшэгдэдэг, Аикс галерикулята гээд уншагдадаг.
Мандаринка Оросой Холбоото Уласай Улаан номдо оруулагдаһан. Энэ шубуунай Улаан ном «шэмэглэһэн» 1985 оной дүрэ зураг хараад, һаяын сагта мандаринкын Үбэр Байгалдашье бии болохые хэншье ойндоо оруулаагүй ябаа. Теэд мүнөө энэ хөөрхэн, үнгэ зүһөөрөө гоёхон шубуун Үбэр Байгалай хизаарай Улаан номдо оронхой. Сохондын заповеднигэй сайтын 2021 оной баримтаар, мандаринка Ононой, Бооржын, Забайкальскын, Краснокаменскын, Приаргунскын гэхэ мэтэ аймагуудта амидардаг. Энэ нугаһанай Үбэр Байгалай хизаарта ажамидардаг болоһониинь 1989 оной май һарын эхеэр элирүүлэгдэһэн: тэрэниие эгээ түрүүшынхеэ Акшаа һуурин шадар Онон мүрэндэ хараһан байна. Хожомшог, тэрэл оной майн эсэстэ, эрэ нугаһаниинь Хэрын аймагай Киркун голдо ажаглагдаһан. 2010 онһоо жэл бүри апрель-май һарануудта мандаринкануудай хоёр хоёроо-роо (парами) аминдаа Хэрын аймагай Онон, Агуца голнуудта ба Алтанай нуурта ябахань ажаглагдаһан юм. Энээн тухай Сохондын заповеднигэй ажалнуудай суглуулбари ном соо статья бэшэгдэһэн гээд хэлэгдэнэ.
Юундэ эдэ шубуудай байха газарынь үргэдэнэб гэжэ тон һайнаар элирүүлэгдээдүй. Онон мүрэнэй болон тэрээндэ шудхан ородог голнуудай уһанда абтадаг, үндэгэеэ дараха нүхэ хэхээр ой модотой – энэ шубуунда тааруу нүхэсэлтэй нютаг можонууд анхаралыень татажа болоо гээд багсаагдана. «2011 оной майн хорёодоор Монголой «Онон-Бальдж» үндэһэн сэ-сэрлиг руу ошожо ябахадаа, хоёроороо ябаһан хэдэн мандаринка нугаһадые Хэнтэйн аймагай Дадал нютагта Онон мүрэнэй эрьедэ хараа һэмди», - гэжэ Е.Малков бэшэһэн байдаг.
Зүүн зүгэй заншалаар, мандаринканууд үбгэн һамган хоёрой бэе бэедээ үнэн сэхэ байлгые һүлдэлдэг. Тиимэ һэн тула гарай бэлэгүүдтэ эдэ шубуудай дүрэ зурагууд яһала олоор дайралдадаг ха.
Эдэ шубуудай тоо толгой Европо, Америкэдэ, Япони болон Хитадта олон гээд мэдээсэгдэнэ.
Википедиин баримтаар, мандаринка нугаһад Япони болон Хитадта үбэлжэдэг.
Александр ГАРМАЕВАЙ фото-зураг.
