Совет үедэ «Дарһан» бүхэ-россиин удхатай курорт байһан. 1921 ондо гүрэнэй мэдэлдэ дамжуулагдажа, инфраструктурань хүгжэжэ, дүүрэн хангагдахадаа, бүхы гүрэнһөө зоной аргада эльгээгдэдэг томо бальнеологическа курорт болоо һэн.
Домогууд
Дарһанай аршаан байгаалиин ёһотойл баялиг юм. Тосхон анханда Дарасунка горхоной нэрээр Дарасун нэрэтэй байһанаа, 1957 ондо Курорт Дарасун болоһон.
Санаториин дэбисхэр 150-яад гектар ой ба паркова зоно болодог юм.
Дарһанай аршаан 200 гаран жэлэй саана мэдээжэ болоһон. Тэндэхи зон аргада ламанартай ерэжэ, һэеы гэрнүүд, отогууд соо байрладаг байһан. Буряа-дууд «Дарасун» гэжэ нэрэ үгэһэн. Аршаан тухай хэдэн домог бии. Буряад арадай нэгэ домогоор, Чингис хаанай дүү басаган элүүржүүлхэ аргатай Дарһанай аршаан – тарасун-архи байгуулһан. Тэрэ юһэн сэсэгэй шүүһэ, галзуу амитанай хэршэмэг мяха, хурдан мориной туруунай хуби, багахан гал ба сэсэн хүнэй зүрхэнэй заахан хуби хэрэглэһэн юм. Тиигэжэ шэдитэ аршаан байгуулагдаһан түүхэтэй.
«Дарасун» гэжэ үгын нэгэ хэды оршуулга бии: «дарс» ба «усун» гэжэ буряад үгэнүүдһээ гаража, хүниие аргалдаг ба хүсэтэй болгодог уһан гээд тэмдэглэгдэдэг;
«Шара усун», «улаан уһан» гээд, уһанай бүридэлдэ ородог түмэрэй үнгөөр нэрлэгдэһэн;
«Дарасун» гэжэ үгэ буряад «дарсан» үгэһөө гараһан, «гашуун», али «квасок, эһэнхэй» гээд оршуулагдадаг, тиимэһээ нэрыень аршаанай гашуун амтантай холбодог.
Түүхын эрдэмүүдэй кандидат Доржиев хүн зоной уг гарбал, энхэ элүүрые болон ута наһа үршөөдэг 1000 бурхадай ганса эхэнэр бурхантай холбожо, «Дарын һүн» гэжэ тайлбарилһан байдаг. Зарим эрдэмтэдэй тэмдэглэһээр, «газарай баялиг» гээдшье тайлбарилагдадаг.
Нютаг ороноо шэнжэлэгшэ Николай Тяжёлов «Дарасун» гэжэ буряад үгэ «дарс уhан», али «дарс сун», «хүниие эдэгээдэг уһан», али «аргалдаг уһан» гэһэн үгэнүүдтэй холбодог.
Шархатаһан бугые мүрдэжэ ябаһан ангуушанай энэ аршаан олоһон тухай домог бии. Ангуушан агнахаяа гараад, бугые харбажа онобо. Шархатаһан амитанай тэрьедэхэдэ, дахин харбаба. Буга тэрьедэжэ гүй гүйһөөр, хүсэ шадалаа бууража унаха туйлдаа хүрэбэ. Һүүлшынгээ хүсэ шадал гаргажа, уһан хүрэтэр ерээд, уһа ууба. Тиигээд эдэгэжэ, тэнхээ шэнээтэй болоһон. Ангуушан энээниие ойлгоод, баһа уһа уужа, хүсэ шадалтай болоһоноо мэдэрээ һэн.
