Хүүгэд наһандаа үзэһэнөө «Толон» һониндо бэшэжэ, залуу үетэндөө хубаалдая гэжэ алтанхан үлгы Ага нютагайнгаа аха захатаниие уряалнаб. Досоомни ехэ үнэтэй юумэн ходоржо, газар руу шэнгэжэ, үгы боложо байһан шэнги үзэгдэдэг лэ. Шүлэгүүдые уншажа, гоёшоожо байдагбди. Шүлэг бэшэжэ болоогүй һаань, хараһан, үзэһэн, дуулаһан һонинуудаа богонёоршье һаа бэшэе.
Олон зуун жэлэй хугасаада тааруулан зохёогдоһон зөөдэл байдалтай, ехэ һонин түүхэтэй арад зомди. Манай үеын зон олон хубилалтануудые үзэжэ ябанабди. Ямар сагта үндыгөөд, ямар сагта ерээд байнабибди. Тиигээд би нэгэ дурсалгаараа эхи табиһууб.
Алаг сарнууд
Бүйлөөтын һаали. Хабарай дулаахан үдэр. Би табатай байгааб. Үглөөгүүр сээнтэрһээ «ЗИС-5» унаагаар гурбан хүн ерэжэ, һаалишадтай хөөрэлдэд гээд, тугалай байра тээшэ ошобо. Хойноһоонь хүүгэд дахабабди. Дуулахадамни, эрэ эхир тугалнуудые сар болотор тэжээгээд, тэргэдэ оруулха тухай хөөрэлдэнэ. Тэндэ ябаһан Даржаа ахай намайе хаража: «Баясхаланай нюдэн һайн, абаад ошоё», - гээ һэн. Хэлэмсээрнь, би гүйдэлөөрөө ошожо, малай гэр соо байһан тугалнууд сооһоо эхир хоёр хуа малаан тугалнуудые заагаа һэнби.
«Үндэр, ута бэетэйнүүд, болохол даа», - гээд, зааһан тугалнуудыемни абаад ошоо һэн. Үшөө эхир тугалнуудые абалсаа һэн гү. Тиигэжэ сар болохооор тугалнуудые түрүүн шэлээд, һүүлдэнь эрэ, эмэ тээшэнь илгадаг байгаа. Тэрэ сагта ехэнхи ажал сар тэргээр бүтэдэг бэлэй. Хара багаһаа сар тэргээр зөөдэлдэ ябаһан байнаб. Ахай, дүүдээ орходоо аалин зантай байхадамни, эжы бараанай урдуур һуури зохёожо, термос, томо часы болон тэһэрхэ амһартануудай хажуугаар һуулгажархидаг һэн. Арбаад модо зай ябажа, зуһаландаа хүрэдэг байгаабди. Хүрэмсөөрөө, зуһаланай гэртэ орожо, сэбэрлэжэ, пеэшэнэйнгээ эбдэрхэй һаань, тэрэ дороо жалгаһаа шабар асаржа, худхажа, шабардажа заһаад, эдеэгээ табидаг һэмди. Бараагаа сар тэргэ дээрэһээ оруулжа табиһаар байтар, боро хараан болошохо. Үхэршэн һүрэгөө эдеэлүүлһээр, туужа ерэхэ. Тиигээд үхэртөө гараха саг болодог һэн. Һааһан һүеэ 40 литрэй алюмин бидонуудаар маслозавод руу сар тэргээрээл абаашаха. Сээнтэрэй урдахана маслозаводто Дэлгэр ахайтан хүдэлдэг һэн. Гурбан һаали һүеэ асаржа тушаадаг байгаа. Тэндээл томо гарай машинаар һүеэ бүлэдэг һэн. Иигэжэ һаалиин зөөдэл, үшөөшье ажалнууд гансал сар тэргээр бүтэдэг бэлэй. Үбһэ түлеэгээ шэрэхэ
