- Алексей Александрович, уншагшадтамнай өөр тухайгаа хөөрэжэ үгыт.
- Минии тоонто Шэтэ хото болоно. Эндэ һургуулияа дүүргээд, хитад хэлэ шудалжа, Хитад гүрэндэ оршуулагшаар хүдэлөөб. Хэдэн жэлэй саана ажалаа орхижо, нютагаа бусааб. Тиигээд газар дээрэ гэр худалдажа абаад, хажуудань мастерской баряаб. Түрүүшын үедэ Хитадһаа асарһан станогоороо хүдэлжэ туршадаг һэм. Ябан ошон, хэһэн бүтээлнүүдээ угалзануудаар шэмэглэдэг болооб.
- Ямар бүтээлнүүдые урлаабта?
- Буряад яһатан өөрын соёлтой, хубсаһатай, хэлэтэй арад юм. Урдан сагһаа 5 хушуун малаа үдхэжэ, хоолойгоо тэжээжэ ябаһан зон гээшэбди. Буряад эдеэндэ тааруулһан амһартануудые дархалха тухай бодомжолдог байгааб. Мүнөө сагта хүн хэдэн табагһаа бүридэһэн амһарта бэдэрдэг болоһон. Тиигэжэ нэгэ томо табаг дархалааб, тиигээд захаарнь алха хээ, оёортонь үлзы утаһан угалза һиилээб. Энээндээ тааруулан буузын 6 табаг нэмээ һэм. Буряад угсаатан хэр угһаа мяхаяа бүхэлеэр шанажа эдидэг байһан. Энэ заншалаа мүнөөшье болотор алдаагүй. Тиимэһээ бүхэлеэр шанаһан мяхаяа хэхэ таарамжатай поднос һанааб, хажуудань мяха хэршэжэ эдихэ 6 шабдаа хээб.
- Танай асарһан бүтээлнүүд соо гунгарбаа табяатай байна...
- Хэр угһаа буряадууд Бурхан багшадаа шүтэжэ, гэрэйнгээ хойморто, эгээл хүндэтэй газарта гунгарбаагаа табяад байдаг байһан. Мүнөө бүхы юумэн һэргэжэ, хүн дасан дуганаа ябадаг болоһон саг. Тиимэһээ гунгарбаа захидаг болоһон. Энэ 5-дахи гунгарбаамни.
- Урлалдаа ямар модо хэрэглэнэбта?
- Манай эндэхи модон зөөлэн, тиимэһээ үнэтэй модонуудые захижа асаруулдагби. Бук, дуб, яшал модонууд шанар һайтай, бүхэ байдаг. Кухни соо амһарта гээшэ ходо хэрэглэгдэжэ байдаг хэрэгсэл. Тиимэһээ бүхэ модоор хэхэнь шухала, һайн модоор хэгдэһэн амһарта бүхэ, баянаар харагдадаг.
Уран гартанай бүтээлнүүд. Авторай фото-зурагууд.
- Буряад угалзануудые яагаад гаргадаг юм?
- Толгойдом нэгэ бодол ородог. Тэрэнээ зуража, саарһан дээрэ гаргаад, хээ угалзануудые зуража, дээрэһээнь нэмэдэгби. Бүтээл ямар хэмжүүртэй, ямар модоор хэгдэхэ гэхэһээ эхилээд бодомжолдогби.Һүүлээрнь модоёо бэлдэжэ, станок дээрэ һиилэжэ, дүрсэтэй болгодогби. Хэһэн ажалнуудни нэгэ адли байдаггүй. Беэ бэеһээ илгаатай, ондо ондоонууд болодог.
- Амһартануудые удаан хэрэглэхын тула яаха ёһотойб?
- Модон амһартануудай удаан байхын тула минеральна тоһо түрхижэ байхань шухала. Лёной тоһон тон һайн, үгы һаа натуральна вазелин таарадаг. Аптекэһээ иимэ тоһо абахаар. Амһартануудта тоһо түрхеэд, шэнгэхынь 15 минутын туршада орхихо хэрэгтэй. Модон хэрэгтэйгээ абаха, үлэһэн тоһыень аршуулаар аршаха. Үшөө воск туһатай байдаг. Нэн түрүүн воск хайлуулаад, тэрээн соогоо лёной тоһо нэмээд, амһартадаа түрхибэл, модоной нүхэ һүбэнүүд бүглэгдөөд, тэндээ хатадаг. Амһарта угаадаг машина соо эдэниие угаажа, уһан соо удаан дэбтээжэ болохогүй.
- Һайнта даа.
Валентина ЦЫРЕНЖАПОВА.
