«Бадма Цыренович Цыренов нютаг оронойнгоо түлөө оролдон хүдэлжэ, Агын тойрогой хүгжэлтэдэ ехэхэн нүлөө үзүүлһэн, горитой хубитаяа оруулһан хүнүүдэй нэгэн юм. Холые харадаг, һонор, гүнзэгы бодолтой, ухаатай, ажабайдалда, даалгагдаһан ажал хэрэгүүдтээ харюусалга ехэтэй хандасаараа, холо далайсатай ажаябуулгаараа тойрогойнгоо ажаһуугшадай дунда хүндэтэй, буурашагүй этигэл найдабаритай болоһон», - гээд Буянто Балданжапович элидхэбэ.
Бадма Цыреновичэй аша габьяагаар Агын Буряадай тойрогой ниитын болон экономическа байдал эршэмтэй алхамаар холо урагшаа хүгжэһэн гээшэ. Тэрэ техническэ мэргэжэлтэй байһан тула Хангилай, Зүдхэлиин МТС-тэ участково механигаар, Ононой МТС-тэ ахалагша инженерээр, Агын МТС-эй захиралаар хүдэлхэ соогоо машинно-тракторна мастерскойнуудые тогтоон байгуулгада нилээд ехэ үүргэ дүүргэһэн. Саратовай хүдөө ажахын институт эрхимээр түгэсхэһыень гэршэлһэн улаан дипломойнь, бурханһаа үршөөгдэһэн түрэлхиин талаан бэлигэйнь тойрог дотор хамтын ажахынуудые байгуулгада ехэхэн мүр сараа үлөөһэниинь тоосоогүй. Бадма Цыреновичэй 4 жэл соо XXII партсъездын нэрэмжэтэ колхозой түрүүлэгшээр хүдэлхэ үедэ тус ажахы эгээ ехээр хүгжэн һалбарха шатадаа хүрөө, Согто-Хангил һууринай, бүхыдөө колхозой шарай эрид хубилаа, һэргээ. Бии шадалаа гаргажа, эрмэлзэжэ хүдэлдэг Бадма Цыреновичэй эмхидхэхы болон хараалһан түсэбүүдые дүүрэнээр бэелүүлхэ бэлиг шадабаринь, зүрхэтэйгөөр шиидхэбэри, үүсхэл гаргаха зоригынь сэгнэгдэжэ, 1965 он-до КПСС-эй Агын райкомой 1-дэхи секретаряар, 1966 ондо СССР-эй Верховно Зүблэлэй 7-дохи зарлалай депутадаар, 1968 ондо Агын окрисполкомой түрүүлэгшээр дэбжүүлэгдэһэн юм. Арад зонойнгоо ажабайдал һайжаруулхын, шанартай болгохын түлөө тэрэ нютаг һуурингуудые болбосон түхэлдэ оруулха, тойрогтоо үйлэдбэри хүгжөөхэ түсэбүүдые табидаг байгаа. Бадма Цыреновичэй тойрог хүтэлбэрилхэ үедэ найман жэлэй ба дунда һургуулинуудай 20 байшан, 16 соёлой байшан, хүдөө нютагуудта хэдэн больница баригдаа, олон байратай гэрнүүд баригдажа, харгынууд асфальтаар хушагдажа, Ага тосхоной түхэл шарай эрид һайжараа, хүүргэ барилгын участок болон бэшэшье эмхинүүд байгуулагдаһан, нютагуудта харгы барилга үргэнөөр ябуулагдаһан юм. Хүүргэ барилгын участогай байгуулагдаһанай ашаар Ага Могойто хоёрой хоорондо, станци Ага ошодог харгыда 2, Дулдарга, Элеэ һуурингуудта хүүргэнүүд баригдаһан түүхэтэй.
Бадма Цыренович СССР-эй Верховно Зүблэлэй депутат байхадаа, дээдын засаг зургаанда һууһан сайдуудта сэхэ хандажа, хөөрэлдөө хэжэ, олон хэрэгүүдые бүтээһэн хүн юм. Иимэ үсэд нэтэрүү хөөрэлдөөнүүдые ябуулһанай ашаар Бадма Цыренов заһабарилгын болон барилгын участогые (РСУ) хүндэ техникээр хангажа шадаа, тойрогой больницада 120 һууритай терапевтическэ корпус барилгада мүнгэ һомолуулаа, телефонно утаһаар харилсаха хэлхеэ холбооной байшан барюулаа, арадай ажахыда зайн гал үргэнөөр нэбтэрүүлээ. Мүн хүдөө ажахы хүгжөөлгэдэ ехэ оролдолго гаргажа, бүхы шахуу колхозууд миллионернүүд болоо, тойрогой экономико бодоо. Эдэ болон бэшэшье жэшээнүүд Бадма Цыреновичэй үнэхөөрөө харилсаха, хэлсээ баталха нарин хэрэг шадамараар бүтээдэг, арсалдаата асуудал зүбөөр шиидхэжэ, нэгэ һаналда ерэжэ шададаг тушаалтан байһыень гэршэлнэ. Тэрэнэй хүтэлбэрилхы ажалай үрэ дүнгѳѳр Агын Буряадай автономито тойрог Арадуудай хани барисаанай орденоор (1972 он), удаань Ажалай Улаан Тугай орденоор (1977 он) шагнагдаһан шуу.
Бадма Цыреновичэй туйлай ехэ, үсэд нэтэрүү оролдолго гаргажа, тойрогой элдэб һалбаряар хүгжэхэ хэрэгтэ оруулһан габьяа, дала мүрэ дээрэнь, харюусалгадань тохогдоһон үйлэ хэрэгүүдтэ үнэн сэхээр хандаһан, шадамар бэрхыень харуулһан эдэ жэшээнүүдые тэмдэглээд, тойрогой Захиргаанай хүтэлбэрилэгшэ Буянто Батомункуев иимэ тобшололоор элидхэлээ дүүргэбэ:
«Бадма Цыренович Цыренов ябуулгатай, эрид шиидхэбэри абажа шададаг гаһар хүн (незаурядный, выдающийся) байгаа. Шиидхэхы хараа бодолнуудынь, дүй дүршэлынь тэрэниие дагагшадай ажаябуулгын бата бэхи үндэһэ һууринь, бүхэли территори хүгжөөлгэдэ жэшээ, зүб хараа шэглэл боложо үгөө. Шиидхэхы хараа бодолнуудынь гэхэдээ, арад зоной түлөө алба хэжэ, ажабайдалайнь шанар дээшэлүүлгэ, соёл болбосорол, эрдэм һуралсал, элүүр энхэ, тамир хүгжөөлгэдэ мэргэн шадабаритай байжа, холын хараа түсэб тодорхойлолго, арадайнгаа ёһо заншал сахилга, ургажа ябаа эдир үетэнэй хүмүүжэлдэ хубитаяа оруулалга болоно. Мүнөөдэр эмхидхэгдэжэ байһан хэмжээ ябуулга ганса нэгэ хүнэй ойн баяр бэшэ, харин нэгэ үе зоной нүгөө үеынхидтөө дамжуулһан наһанай дүй дүршэлые олоной нюур дээрэ харуулха баримта, жэшээ бшуу».
Долгор РАДНАБАЗАРОВА.
