Энэ монгол туургата арадуудай дунда түрэлхи хэлэеэ хүгжөөхэ, соёлоо, ёhо заншалаа hэргээхэ, ажалайнгаа дүршэлөөр бэе бэетэеэ хубаалдаха гэhэн олон тоото зорилгонуудай нэгэн болоно. Энэ семинар нёдондо түрүүшынхеэ Агада болоо һэн. Апрель hарада 30-аад багшанар Хальмаг оронhоо буужа ерээ бэлэй. Тэдэ багшанар манай Агын тойрогой хэдэн hургуулинуудаар ябажа, хэшээлнүүдые ба мастер-классуудые үнгэргөө, харюудань манай багшанар айлшадта дүй дүршэлөө баhал харуулаа. Тэрэнэй удаа хальмаг делегаци Буряад орон айлшаар морилоо, тэндэ баhа тиимэл удха түгэлдэр ажалаа ябуулаа.
   Харин мүнөө жэл энэл удхатай ажалаа Хальмаг ороной дэбисхэр дээрэ үргэлжэлүүлхэ гэжэ хальмаг нүхэднай буряадай багшанарые нютагаа уриба гээшэ. Харюудань Буряад Уласһаа 16, Агын Буряадай тойрогһоо 13 буряад хэлэнэй багшанар нэгэ бүлэг болоод, хамта 29 хүн Хальмаг орон айлшалаа һэн. Багшанарые хүтэлбэрин дахуулагшад Агын социальна һалбариин ажалтадай мэргэжэл дээшэлүүлгын институдай эрдэмэй талаар проректор Елена Садоевна Намжилова, Буряад Уласай Һуралсалай болон эрдэм ухаанай яаманай түлөөлэгшэ Гэрэлма Геннадьевна Дымчикова, Буряад Уласай багшанарай мэргэжэл дээшэлүүлгын институдай методист Ханда Гунсоновна Цыденова гэгшэд байба. Буряад Уласай делегациин бүридэлдэ урда жэлынь Казань хотодо үнгэргэгдэhэн түрэл хэлэнэй багшанарай Бүхэроссиин мүрысөөндэ түрүү hуури эзэлжэ, арадтаа суурхаhан багша Светлана Владимировна Раднажапова ябалсаа.
   Холын аянда ябажа ерэһэн багшанарай зүгһөө иигэжэ хэлэхэ байнаб: hонин ехэ, hанаан дүүрэн, сэдьхэл үндэр даа! Юуб гэхэдэ, холын газарта айлшаар буугаад байхадаа, тон ехэ анхарал, хүндэ хайрада хүртөөбди, хүлыемнай газарта хүргэнгүй, альган дээрээ тодожо абаад лэ, хэдэн унаа, автобусоор олон хүн бидэниие ябаха газартамнай үдэшэжэ, угтажа, хүндэлжэ, ямбалжа ходо ябаа. Энээндэнь ехэ баярлахаар, уярхааршье байгаа. Ябаhан лэ газартамнай сагаан хадагаар, угтамжын дуугаар, үреэл үгэнүүдээр угтадаг, амтан эдеэгээр хүндэлдэг, бэлэгтэй сэлэгтэй үдэшэдэг байгаа.
   Хальмаг орон гээшэмнай ехэ hонин байгаалитай: дулаан уларилтай, нара ехэтэй, үбhэ ногоониинь үндэрөөр ургашанхай, бамба сэсэгүүдынь (тюльпаны) үргэн уужам талаа бүрхөөжэ hалбаршанхай байна даа, гоёл хаhадань дайралдаа хабди. Жэлэй хоёр дахин (май, сентябрь соо) үбhэ сабшадаг, зунай дунда hарануудта газарынь халуун наранда шатажа шарлашадаг ха. Ехэ мүрэнэй (Эжэл) эрьедэ байхадаа юм гү, али ямар шалтагаар, мэдэхэгүй, уhагүй газартай ха даа, хэды нуурнуудтайшье бол, тэрэниинь ехэ дабhатай, зариманиинь хатанхай, зарим нуурынь захаа-раа барзагар сагаан дабhан, уhаниинь ягааржа харагдана. Малтахада, 170 метрhээ дабhатай уhан гараа hэн гэнэ.
   Уhагүй байхадаа, үйлэдбэри гэжэ үгы, ажал гээшэ хомор, зоной салин багашаг, тиигэбэшье байдал муутай гэжэ харахаар бэшэ, оромоо олоод лэ, гоёор хубсалhан, hайн гэр байдалтайнууд, үнэтэй машинануудтай байнал даа.
   Элһэтэ хото гээшэмнай ехэ сэбэрхэнээр ажаллаатай, ехэ hонин, гоёшоохоор элдэб гэрнүүд, гудамжанууд, сэсэр-лигүүд жэрылдэнэ. Европын дэбисхэрэй тон томо дасан орожо хараабди, мүргөөбди, нүүдэл байдалтай арадуудай музей орожо, ехэтэ hайхашаагаабди, Эрнст Неизвестный гэжэ элитэ скульпторой бүтээhэн ехэ hүрөөтэй хүшөө хараабди. Дайнай hүүл багаар «урбаашад» гээшэт гэжэ хальмагуудые ехээр гэмнэжэ, хүйтэн товарняк вагон руу хүгшэд хүүгэдтэйнь бултыень шэхээд, хүйтэн Сибирь руу сүлэн эльгээhэн ушар түүхэдэ мэдээжэшье hаань, харин энээн тухай баримтануудые нюдөөрөө хаража, шэ-хээрээ дуулажа байхада, ехэл сэдьхэлээ хүдэлгэхөөр байгаа. Ямар ехэ зоболон, гасалан гээшые арhа мяхан дээрээ үзэжэ гараhан арад гээшэб, тиибэшье голоо алдаагүй, сэдьхэлээ унагаагаагүй, бүри дотороо шангараад, сэсэн мэргэн, нарин ухаатай боложо гараhан зон байна!
   Дулмажаб ЦЫНГУЕВА, Агын социальна һалбариин ажалтадай мэргэжэл дээшэлүүлгын институдай багша, культурологиин эрдэмүүдэй кандидат.

You have no rights to post comments