Тус театрай режиссёроор 1989 онһоо хойшо мүнөө болотор Намсалма Дамдинцыренова амжалтатай ажаллажа ябана. Намсалма Дамбиевна Үзөөндэ түрэһэн, Шэтэдэ соёл-гэгээрэлэй һургуули дүүргэһэн намтартай. 1972 ондо училищиеэ дүүргээд, ажалда хүдэлхэеэ Тунгокоченой аймаг руу эльгээгдэхээ байтарынь, Дулдаргын аймагай захиргаанай соёлой таһагые даагша ябаһан Гарма Цырендашиев «Зүдхэлидэ соёлой шэнэ байшан нээгдэнэ, тэндэ ошожо хүдэлэ» гэжэ залуу мэргэжэлтэндэ дурадхаһан байгаа. Тиигэжэ Намсалма Дамбиевна түрэл аймагайнгаа нютаг ерэжэ, түрүүн уран һайханай хүтэлбэрилэгшөөр хүдэлжэ эхилээ бшуу. Хүдэлжэ ябаха зуураа Улаан-Үдэ хотодо ВСГИК-ай режиссёрско-театральна таһагта һуража дүүргэһэн байна. Зүдхэли ерэжэ ажаһууһаарнь, дүшэн долоон жэл үнгэршэбэ. Энэ хугасаа соо гүрэнэй үндэр нэрэ зэргэнүүдтэ хүртэһэн: 1992 ондо «СССР-эй клубай ажалтадай эрхим», 1995 ондо «Россиин соёлой габьяата хүдэлмэрилэгшэ». Цынгуев Бадмацырен нүхэртэеэ 3 хүүгэдые хүмүүжүүлһэн. Даши хүбүүниинь тойрогой мэдээжэ дуушан юм.
   Тэбхэр 40 жэл соо Зүдхэли нютагай наадаша, хатарша зон арадайнгаа театрта ябажа, хүгжэлтэдэнь хубитаяа оруулһан бэзэ. Дашарабдан Батожабайн нэрэмжэтэ «Театрай хабар» гэһэн жэл бүриин арадай театрнуудай ба драматическа бүлгэмүүдэй заншалта харалга-конкурсдо эдэбхитэйгээр хабаададаг юм. Артистнарынь гол дүрэнүүдые уран гоёор гүйсэдхэһэнэй түлөө нэгэтэ бэшэ түрүү һууринуудые эзэлһэн гээшэ. Театрай наадатаяа хаанашье ябаа һаань, харагшад урин дулаанаар угтажа абадаг юм. Зүдхэли нютагай театр түрэл арадайнгаа түүхэ домог, ёһо заншал ба хэлэ бэшэгые һэргээн хүгжөөхэ талаар шэнэ алхамуудые хэжэл ябадаг. Х.Намсараев, Б.Пурбуев, Д.Эрдынеев, И.Калашников, Ч.Айтматов, Г.Цырендашиев, А.Ангархаев, Б.Васильев, В.Быков, Б.Барадин, Н.Дугаржабон г.м. элитэ уран зохёолшодой, драматургнуудай зүжэгүүдые бэлдэжэ, олондо харуулһан. Театрай репертуарта Х.Намсараевай «Гэсэрэй зүрхэн», Б.Барадинай «Ехэ удаган Абжаа», Д.Эрдынеевэй «Балжан хатан» гэһэн түүхэтэ, гүнзэгы удхатай зүжэгүүд онсо һуури эзэлдэг. «Гэсэрэй зүрхэн» гэһэн зүжэгынь СССР-эй Бүхэсоюзна телевиденеэр харуулагдаһан, олон шангуудта хүртэһэн. Базар Барадинай «Ехэ удаган Абжаа» гэһэн спектакль табихын урда тээ бөөнэрэй үргэлнүүдээр ябажа, онгонһоо зүбшөөл абаһан байна.
   Намсалма Дамбиевна дүшэ гаран жэлдэ театрта зүжэгүүдые зохёожо табиһан, олон тоото дүрэнүүдые гүйсэдхэһэн. Талаан бэлигтэй хүтэлбэрилэгшэдтэй, режиссёрнуудтай, артистнартай суг ажаллаһан байна. Тэдэнэй тоодо Россиин Федерациин, Агын Буряадай тойрогой соёлой габьяата хүдэлмэрилэгшэ, тойрогой Захиргаанай соёлой таhагые олон жэлдэ даажа ябаhан Баир Будаевич Мункожаргаловтай суг ажаллаһандаа баяртай ябадаг. Намсалма Дамбиевнагай хэлэһээр, Баир Будаевич буряад арадайнгаа соёл шэнэ шэглэлтэй болгожо, үндэр зэргэдэ гаргаһан. Хурса мэргэн ухаатай, талаан бэлиг түгэлдэр мэргэжэлтэн байһыень нютагай зон мүнөөшье дулаанаар дурсадаг бэзэ. Режиссёр мэргэжэлтэй соёлой байшанай директор Баир Мункожаргаловай эдэбхитэй, бэрхэ залуушуулые суглуулжа, «Шүдхэртэй ханза» гэжэ зүжэг табиhыень нютагай зон мартаагүй ёhотой. Тэрэнэй эрхилhэн хэрэг үргэн дэлисэтэй байжа, Зүдхэлиин бүлгэм «Арадай театр» гэhэн үндэр нэрэтэй болоо hэн. Зүрхэ сэдьхэл хүдэлгэмэ зүжэгүүдынь мүнөөшье болотор холо ойро нютагуудаар табигдадаг зандаа. Нютагтаа удааншье хүдэлөөгүй байтарынь, дээшэнь, аймаг руу абаа hэн.
   Арадай театрай байгуулагдаһаар 30 жэлдэ зорюулжа, Г.Цырендашиевай басаган Саяна Аюшиева ном хэблүүлһэн байна. Мүнөө театрта наададаг зоной олонхинь наһатай зон болоһон, жара наһанай зон «залуушуулынь» болодог. Хэнэйшье мэдэһээр, театрай байдал хэсүү болонхой: наһатайшуул ябажа үгэхэгүй, залуушуул дуталдаха.
   «Зүжэг наадаха гээшэ ехэ хүндэ. Хараһан хүн наадажа шадахагүй. Театрта хабаадагшад хулгайшаниие гү, али алууршаниие наадахагүйб гэхэ, тиихэдэнь саг зуурын дүрэ хадань туршыш даа гэжэ дахяад гуйлган болохо... Театрта ганса хүн наадажа шадахагүй, олоной ашаар зүжэг табигдадаг. Оршон үедэ арадай театрта 12-13 хүн ябана. Багахан хэһэгтэй комеди харуулнабди, томо зүжэг табинагүйбди. «В списках не значился» гэһэн ород зүжэг бэлдээ һэмди. Мүнөө жэл «Театрай хабар» гэһэн арадай театрнуудай хоорондын харалга-конкурсдо Б-М.Пурбуевай «Тэргэ түлеэн юутэб?», «Шэнэ гэр хэнэйб?», «Талын басаган» гэһэн зүжэгүүдые табиһан байнабди.
   Режиссёр гээшэ зүжэгэй удха, наадагша бүхэнэй үүргэ тон һайнаар тобойлгохо, хоморой шадабаритай, зониие эмхидхэхэ бэлигтэй хүн байха ёһотой. Нюдэ сабшаха зуура нюур шарайгаа, түхэл маягаа, аяг аашаяа ондоо болгожо, дары түргэн ондоо дүрэдэ орожо, тэрээн бүри харагшадые энеэлгэхэ, нюдыень хужарлуулха гээшэ бэлэн бэшэ. Гэбэшье, харагшадай нэрьемэ альга ташалгаһаа, забдагүй энеэдэнэй сууряанhаа улам урмашадагбди. Иимэл бэлигтэй, мэргэжэлтэ артистнарһаа дутуугүй шадабаритай зон Зүдхэлидэ ажаһуудаг», - гэжэ Н.Дамдинцыренова батална. Үнэхөөрөө, наадыень хараад, эльгэ хатан энеэхээр, зарим ушартань, нээрээшье, бодото байдалнай иимэрхүүл даа гэжэ этигэхээр. Намсалма Дамбиевна өөрынгөө зохёоһон зүжэгүүдые табижа, нютагайхидаа хүхеэдэг юм. Театрай артистнар үнэхөөрөө бэлигтэй, бэрхэнүүд, һайн бэлэдхэлтэй, эмхитэй ба оролдосотой байһанаа жэлһээ жэлдэ харуулжа, нэрьемэ альга ташалгаар угтуулдаг юм.

You have no rights to post comments