Түүхын баримтанууд
Агын буряадууд приходской һургуулинуудта зааха багшанарые бэлэдхэхэ талаар алхамуудые хэжэ эхилээд, Агын дээдэ эхин шатын училищиин дэргэдэ түрүүшынхеэ Бүгэдэ буряадай багшанарай курснууд богони хугасаада эмхидхэгдэжэ, хэшээлнүүд 1917 оной июниин 1-һээ июлиин 15 болотор ябуулагдаа. Удаань Агын аймачна Дүүмын үүсхэлээр Гомбожаб Цыбиков, Петроградай университедэй лекторнүүд Базар Барадин, Цыбен Жамцарано профессорнүүдэй хабаадалгатай саг үргэлжын 2 жэлэй багшанарай бэлэдхэлэй курснууд эмхидхэгдэдэг болоһон байна. Тиин «Положение о постоянных двухгодичных педагогических курсах при Агинском высшем начальном училище для подготовки учителей для бурятских начальных училищ» гэһэн дүрим (положение) түргэн зохёогдожо, 1918 оной августын 16-да Үбэр Байгалай можын гүйсэдхэхы хорооноор баталагдаа. 1920 ондо курснуудые шудалжа гараһан түрүүшын зон гэхэдэ: Лодон Линховоин, Ханда-Жаб Батоин ба бусад. 1921 ондо түгэсхэһэн мэргэжэлтэдэй нэгэн гэхэдэ, Агын арадай һуралсалда бүхэли наһаяа зорюулһан Дамдин-Жу Найдано.
Тэрэ үедэ эдэ курснууд шагнагшад ба түгэсхэгшэдэй үсөөдэдэг ушарһаа жэлһээ жэлдэ олошоржо байһан буряад һургуулинуудые багшанараар хангажа шадахагүй байшоо. Тиимэһээ 1922 ондо эдэ курснуудые шэнэдхэн байгуулха шиидхэбэри абтажа, Бүгэдэ буряадай нэгэ жэлэй курснууд болгогдоһон түүхэтэй.
Дэлгэрэнгыгээр "Толон" һониной 28-дахи дугаарта уншагты.
Агын багшанарай колледжын архивай фото-зураг.
