Урид хэлэгдэхэ үгэнүүд
«Шагай наадан» – буряад ба монгол арадуудай үндэһэн наадан. Энэ наадан ЮНЕСКО-гэй материальна бэшэ баялигай списогтэ оронхой. Энэмнай юрын наадан бэшэ, энээн дээрэ хэдэн үе үндыжэ, оршон саг болотор дамжан ерэһэн уута баялиг болоно. Энэ нааданай бии болоһон тухай түүхэ мүнөө мэдэгдэнэгүй. Тиибэшье XIII зуун жэлдэ бэшэгдэһэн «Монголой нюуса тобшо» ном соо шагай наадан тухай мэдээ олохоор. Номой удхаар, Джамуха нүхэрэйнь Тэмүүжэндэ гүрөөһэнэй шагай бэлэглэхэдэнь, тэрэнь харюудань туулгатай баабхай (свинчатка, род игральной бабки) үгэжэ, тэдэ хоёр хүбүүд Онон мүрэнэй мүльһэн дээрэ шагай наадажа, сагаа үнгэргэдэг болоһон ха. Энээнһээ уламжалхада, шагай наадан үшөө эртэ урда сагта бии болоһон гэжэ тобшолхоор. Буряад арадта шагай нааданай хэды ехэ сэнтэй байһые мэдэрхээр. Тиимэһээ энэ наадаяа ургажа ябаа залуушуулда дамжуулха маанадай уялга болоно.
«Алтаргана» нааданай нүлөө байна гү?
«2015 ондо Улаан-Үдэдэ «Алтаргана» нааданай эмхидхэлэй хорооной зүблөөн үнгэргэгдөө һэн. Зүблөөндэ шагай наада фестивалиин программада оруулха тухай ехэ хөөрэлдөөн болоо бэлэй. Тэрэ хөөрэлдөөнэй һүүлээр Агын тойрогто шагай наада һэргээхэ ажал эхилһэн байна. Шагай нааданда улигтай зониие оложо, «Алтаргана» фестивальда бэлэдхэл хээбди. 2016 ондо Улаан-Үдэдэ үнгэргэгдэһэн «Алтарганын» шагай наадаар мүрысөөндэ түрүү һууринуудые эзэлээ һэмди. Тэрэ гэһээр энэ наадан эршэмтэйгээр хүгжэһэн зандаа. Мүнөө Агын тойрогто жэлэй туршада шагай наадаар Үбэр Байгалай хизаарай чемпионат, Агын Буряадай тойрогой турнир, нютаг можонууд хоорондын «Кубок Алханая» гэхэ мэтэ 5-6 мүрысөөн эмхидхэгдэдэг болонхой. Нёдондо Алханын кубогой түлөө мүрысөөндэ Эрхүүгэй можын, Буряад ороной шагайшад хабаадаа һэн. Мүнөө жэл Монгол оронһоо уриха һанаатайбди», - гэһэн үгэнүүдээр Ринчин Чойжиевич хөөрөөгөө эхилбэ. Эдэ хэлэһэн үгэнүүдһээнь тобшолходо, «Алтаргана» нааданай нүлөө горитойхон гэжэ тэмдэглэхээр.
(Үргэлжэлэлынь 14-дэхи дугаарта).
Валентина ЦЫРЕНЖАПОВА.
Комментарии
RSS лента комментариев этой записи