Информация о материале
Категория: Барбаадай
Просмотров: 767

Һүниие һүни гэнгүй, үдэрые үдэр гэнгүй, ямаршье сагта ходо хажуудатнай байжа бөөмэйлһэн, эдеэ хоолоор таһалдуулангүй, һургаал заабари хэлэжэ ябаһан эхэ эсэгэеэ, аха заха зоноо хүндэлжэ, ашыень харюулхада буян шуу. Эхэ эсэгынгээ, наһатай зоной ядаха сагтань туһалха, үбшэн, хэбтэриин болоһон хүниие галлаха гээшэ баһал ехэ буян болоно. Ядажа ябаһан хүндэ туһала гэхэдээ, даараһан хүрэһэн хүниие дулаасуула, гэдэһээ үлдэһэн, ангаһан хүнэй унда харяа, эдеэлүүлэ гэжэ заадаг байгаа.
Буянтай ябахын тула хамаг муу ааша, үйлэ ябадалнуудые тэбшэжэ, һайн үйлэ хэрэгүүдые бүтээхэ хэрэгтэй. Жэшээнь, гансаардаһаниие сэдьхэлэй дулаагаар жэгнэхэ, наһатай зондо гурбан зөөлэниие эдлүүлхэ, түгэншэлжэ ябаһан зониие гэртээ урижа хонуулха г.м. һайн юумэ үйлэдэбэл, буян хуряагдана, туһа эрижэ абаһан хүн хэһэн һайе һанажа ябаха, өөртэш туһалха бшуу. Тиимэһээ «Урдуураа гараһаниие ундалуула, хойгуураа гараһаниие хонуула», «Туһа хэһэн үрэтэй, тодхор хэһэн харюутай», «Хүндэ туһагүй – Бурханда буянгүй», «Хорые тоһоор харюула», «Зан буруутай хүндэ зол жаргал тудахагүй» г.м. олон һургаалтай сэсэн мэргэн үгэнүүд бии.

Долгор Раднабазарова.

Добавить комментарий

Информация о материале
Категория: Барбаадай
Просмотров: 569

Үбэр Байгалай хизаарта ная гаран элдэб янзын зэрлиг амитад ажамидардаг юм.
Зарим тэдыень нэрлэбэл: шандаган (заяц), хэрмэн (белка), үнэгэн (лиса), хирhан (корсак), зээгэн (росомаха), шэлүүhэн (рысь), үен (горностай), шоно (волк), боро гүрөөhэн (косуля), буга (изюбр, марал), бодон гахай (дикий кабан), баабгай (медведь), жэрхи (бурундук), зэрлиг миисгэй (манул) ба бусад амитад хизаарай баялиг болоно. Эдэ булта гүрэнэй харууһан доро байдаг. 

Эрдэни Чимитдоржиев.

Добавить комментарий

Информация о материале
Категория: Барбаадай
Просмотров: 567

Ангуушад ой соо ан амитадай нарай гүлгэ харабал, туһалха, абарха гэжэ оролдодог.
Нарай зулзагад шадалгүй, айһан нюдөөр харашоод байха. Ангуушадай нохойнууд гүйлдэжэ ерээшье һаа, гүлгэндэ хүрэдэггүй. Нохойшье нарай нялха амитаниие хайрладаг. Иимэ амитаниие гансаарыень орхижо болохогүй гэжэ ангуушад хэлэдэг. Амитаниие баряад, дулаанаар орёожо, зэмьеэдээ абаашадаг. Айнгяар шэшэрхэдэжэ байһан амитанай баймга дадахада, хооллуулха шухала. Зэрлиг амитаниие эдеэлүүлхэ гээшэ ехэ буян.
Үер, шуурган, һалхин, газарай хүдэлэлгэ, түймэр г.м. байгаалиин аюулһаа ан гүрөөл зободог, тулидаг гээшэ. Тэдэ амитадые хайрлажа, хоолоор хангаха, аргалха ёһотой.

Эрдэни Чимитдоржиев.

Добавить комментарий

Информация о материале
Категория: Барбаадай
Просмотров: 2072

   Хүндэтэ үхибүүд! Буряад зон хэр угhаа хойшо шубуудта дуратай, угаа ехээр хүндэлдэг байhан гэжэ мэдээжэ. Хун шубуун гарбалтай, хуһан модон сэргэтэй гэжэ хори буряадууд тухай хэлсэдэг. 

   Шубууд - манай баялиг

                                 Япон тохорюун.

   

Үбэр Байгалай хизаарта 250 гаран элдэб янзын шубууд ажамидардаг юм. Энэ болбол Зүүн Сибирьһээ 100 гаран янза шубуудаар үсөөн болоно гээшэ. Манай хизаарта 66 янза шубууд Улаан дэбтэртэ оруулагданхай. Шубуудай диилэнхи хубинь намартаа дулаан орон руу ошодог, хабартаа ниидэжэ ерэдэг. Борбилоогой түрэлэй шубууд эгээл олон юм. Шубууд ой модон, тайга соогуур, талаар, хада уулаар, уһанай хажуугаар байрладаг, уһан дээгүүр тамардаг гээд илгардаг. Зарим тэдыень нэрлэбэл, хара хилэн (чёрный аист), хун шубуун (лебедь), талын бүргэд (степной орёл), ёло шубуун (гриф), шонхор (кречет), нашан харсага (степная пустельга), япон тохорюун (японский журавль), тоодог (дрофа). Эдэ булта гүрэнэй харууһан доро байдаг, Улаан дэбтэртэ оруулагданхай.

Подробнее... Добавить комментарий

Информация о материале
Категория: Барбаадай
Просмотров: 353

Агын тойрогой газар дэбисхэрэй 30 хубинь ой модоор хушагданхай. Тэдэнэй ехэнхи хубинь шэлбэһэтэ модод (шэнэһэн, нарһан, хуша г.м.) юм. Набшаһата мододой дунда хуһан тон олоор ургадаг. Багашаг талмай уляаһан, хайлааһан, бүйлөөhэн, бургааһан эзэлдэг. 

Агын тойрогой газар дэбисхэрэй 30 хубинь ой модоор хушагданхай. Тэдэнэй ехэнхи хубинь шэлбэһэтэ модод (шэнэһэн, нарһан, хуша г.м.) юм. Набшаһата мододой дунда хуһан тон олоор ургадаг. Багашаг талмай уляаһан, хайлааһан, бүйлөөhэн, бургааһан эзэлдэг. 

Уляаhан, нүүргэдэhэн (ольха), хуhан, уляангир – нарин набшаһатай, сарса, липэ, яшал, сагша мододые үргэн набшаhатай модод гэхэ. Сэсэгтэ ба жэмэстэ мододые нэрлэбэл, тэрэнги, акаци, үлир, мойhон, сливэ, вишни, долоогоно, шасаргана г.м. олон юм. Сагаан дали (рододендрон Адамса), хонин арса (можжевельник), ямаан арса (вереск) - hайхан үнэртэй томо жэжэ һөөгүүд.
Набшаhата мододой ургадаг газарта ан гүрөөл, шубууд ба ургамал элбэг байха. Унаhан набшаhан үлти үжэжэ, газарай хүрьhэ hайжаруулдаг. Ой соогуур ябахада, иммунитет бүхэлдэг. Набшаhан, үндэhэн, жэмэс гэхэ мэтэнь дом арга, эм хэхэдэ, хэрэгтэй болодог.

Добавить комментарий